Trường Chính Trị Tỉnh Đồng Tháp
BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG TRƯỚC NHỮNG THÁCH THỨC MỚI TRONG KỶ NGUYÊN SỐ
Tóm tắt: Kỷ nguyên số đang tạo ra nhiều thách thức mới đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Không gian mạng trở thành môi trường để các quan điểm sai trái, thù địch xuyên tạc chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, gây nhiễu loạn nhận thức và suy giảm niềm tin chính trị. Vì vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng là nhiệm vụ tất yếu, cấp thiết, góp phần giữ vững bản chất cách mạng, khoa học của Đảng và sự ổn định, phát triển của đất nước.
Từ khóa: nền tảng tư tưởng, tác động, thách thức, kỷ nguyên mới,…
1. Mở đầu
Kỷ nguyên số đang tạo ra những biến đổi sâu sắc đối với mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt là môi trường thông tin, truyền thông và tư tưởng. Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, Internet và các nền tảng số không chỉ mở rộng khả năng kết nối, chia sẻ tri thức mà còn làm gia tăng sự cạnh tranh giữa các hệ giá trị, quan điểm chính trị và tư tưởng trên không gian mạng. Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia theo tinh thần Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, các thế lực thù địch ngày càng lợi dụng công nghệ số để phát tán thông tin sai lệch, xuyên tạc nền tảng tư tưởng của Đảng, gây nhiễu loạn dư luận và làm suy giảm niềm tin xã hội. Vì vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số trở thành yêu cầu có ý nghĩa chiến lược, góp phần giữ vững ổn định chính trị và tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững của đất nước.2. Nội dung
2.1. Tác động của kỷ nguyên số đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
Kỷ nguyên số đang làm thay đổi căn bản môi trường chính trị - xã hội và phương thức vận hành của công tác tư tưởng. Sự phát triển của Internet, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng số không chỉ mở rộng khả năng tiếp cận, chia sẻ thông tin mà còn tạo ra những chuyển biến sâu sắc trong quá trình hình thành dư luận xã hội, truyền bá hệ giá trị và đấu tranh tư tưởng. Trong bối cảnh đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn giới hạn trong phạm vi các thiết chế truyền thống mà phải được triển khai trên không gian số với phương thức quản trị hiện đại, chủ động và linh hoạt.
Một là, môi trường số đã chuyển dịch không gian hoạt động tư tưởng từ các kênh truyền thông truyền thống sang hệ sinh thái truyền thông số có tính kết nối toàn cầu. Mỗi cá nhân vừa là đối tượng tiếp nhận, vừa có thể trở thành chủ thể sản xuất và lan truyền thông tin, làm gia tăng tính đa chiều của truyền thông xã hội. Điều này tạo điều kiện mở rộng dân chủ thông tin, song đồng thời cũng làm gia tăng nguy cơ phát tán tin giả, thông tin sai lệch và các quan điểm xuyên tạc với tốc độ lan truyền nhanh và phạm vi ảnh hưởng rộng.
Hai là, sự phát triển của dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi phương thức quản trị thông tin và định hướng dư luận xã hội. Công nghệ số cho phép phân tích dữ liệu theo thời gian thực, hỗ trợ dự báo xu hướng dư luận, phát hiện sớm các vấn đề nhạy cảm và nâng cao hiệu quả truyền thông chính sách. Tuy nhiên, các thuật toán gợi ý nội dung, công nghệ tạo sinh và khả năng cá nhân hóa thông tin cũng có thể bị lợi dụng để thao túng nhận thức, tạo lập thông tin giả hoặc hình thành các “buồng vang thông tin”, làm gia tăng sự phân hóa về nhận thức và suy giảm khả năng tiếp cận thông tin khách quan của người dùng.
Ba là, cạnh tranh tư tưởng và hệ giá trị diễn ra gay gắt hơn trên phạm vi toàn cầu. Không gian mạng trở thành địa bàn để các quan điểm chính trị, mô hình phát triển và giá trị văn hóa tác động, cạnh tranh và chi phối lẫn nhau. Các thế lực thù địch ngày càng khai thác ưu thế của công nghệ số để xuyên tạc chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, lợi dụng những vấn đề nhạy cảm nhằm gây hoài nghi, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc và làm suy giảm niềm tin xã hội. Điều đó đòi hỏi công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải chuyển từ tư duy phản ứng sang chủ động xây dựng môi trường thông tin lành mạnh và củng cố sức đề kháng tư tưởng của xã hội.
Bốn là, xã hội số mở rộng đáng kể chủ thể tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Bên cạnh lực lượng chuyên trách, đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhà khoa học, cơ quan báo chí và mỗi công dân đều có thể trở thành chủ thể lan tỏa thông tin tích cực trên không gian mạng. Vì vậy, cùng với việc đổi mới phương thức lãnh đạo, cần nâng cao năng lực số, kỹ năng truyền thông và khả năng nhận diện thông tin sai lệch cho các tầng lớp nhân dân, qua đó xây dựng thế trận tư tưởng vững chắc, đáp ứng yêu cầu bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong điều kiện chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
2.2. Những thách thức mới đặt ra đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số
Một là, sự biến đổi của môi trường truyền thông và không gian tư tưởng. Một trong những thay đổi căn bản của kỷ nguyên số là sự chuyển dịch từ mô hình truyền thông tập trung sang truyền thông mạng lưới. Nếu trước đây thông tin chính trị - xã hội chủ yếu được truyền tải thông qua hệ thống báo chí chính thống thì hiện nay mỗi cá nhân đều có khả năng trở thành chủ thể sản xuất và lan truyền thông tin.
Hai là, tốc độ lan truyền thông tin và sự hình thành dư luận thời gian thực. Kỷ nguyên số tạo ra cơ chế lan truyền thông tin theo thời gian thực với phạm vi ảnh hưởng rộng lớn. Một sự kiện xã hội có thể nhanh chóng trở thành vấn đề dư luận trước khi thông tin chính thức được kiểm chứng đầy đủ. Điều này làm thay đổi logic vận hành của công tác tư tưởng: nếu phản ứng chậm, thông tin sai lệch có thể định hình nhận thức xã hội trước khi quan điểm chính thống được xác lập.
Ba là, quyền lực thuật toán và trí tuệ nhân tạo. Trong xã hội số, việc con người tiếp cận thông tin ngày càng chịu ảnh hưởng của thuật toán nền tảng. Các hệ thống trí tuệ nhân tạo ưu tiên hiển thị nội dung có khả năng tạo tương tác cao, thường là thông tin gây tranh luận hoặc kích thích cảm xúc. Điều này làm giảm lợi thế lan tỏa tự nhiên của các nội dung lý luận chính trị vốn đòi hỏi chiều sâu nhận thức.
Bốn là, cạnh tranh hệ giá trị và phân mảnh nhận thức xã hội. Không gian mạng tạo điều kiện cho sự giao thoa mạnh mẽ giữa các hệ giá trị văn hóa và quan điểm chính trị khác nhau. Trong môi trường thông tin mở, các quan điểm đa dạng cùng tồn tại và tác động lẫn nhau, làm cho nhận thức xã hội trở nên đa tầng và
Năm là, sự thay đổi tâm lý và hành vi tiếp nhận thông tin của công chúng. Kỷ nguyên số thúc đẩy xu hướng tiếp nhận thông tin nhanh, ngắn và trực quan. Công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, có xu hướng ưu tiên nội dung giải trí hoặc nội dung giàu cảm xúc hơn các nội dung mang tính lý luận chuyên sâu.
2.3. Giải pháp tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số
Trước những biến đổi sâu sắc của môi trường tư tưởng, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cần được triển khai theo hướng tổng thể, đồng bộ và mang tính chiến lược lâu dài.
Một là, đổi mới căn bản tư duy về bảo vệ nền tảng tư tưởng trong điều kiện không gian mạng trở thành môi trường tư tưởng chủ yếu của xã hội. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn chỉ là hoạt động phản bác các quan điểm sai trái mà phải được hiểu như quá trình chủ động kiến tạo môi trường thông tin lành mạnh, định hướng hệ giá trị xã hội và củng cố niềm tin chính trị.
Hai là, tăng cường vai trò lãnh đạo thống nhất của Đảng đối với hoạt động quản trị không gian mạng. Sự phát triển nhanh của môi trường số khiến nhiều cơ chế quản lý truyền thống trở nên thiếu linh hoạt, do đó cần hoàn thiện hệ thống thể chế và cơ chế phối hợp liên ngành giữa các cơ quan tuyên giáo, quản lý thông tin - truyền thông, lực lượng an ninh mạng, báo chí và các tổ chức chính trị - xã hội.
Ba là, đổi mới phương thức tuyên truyền và giáo dục lý luận chính trị trở thành yêu cầu mang tính quyết định. Trong xã hội số, công chúng có xu hướng tiếp nhận thông tin nhanh, trực quan và mang tính tương tác cao; vì vậy, nội dung lý luận nếu chỉ được truyền đạt bằng phương thức truyền thống sẽ khó tạo sức lan tỏa xã hội.
Bốn là, đổi mới phương thức truyền thông là nhiệm vụ xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng thích ứng với môi trường số. Trong kỷ nguyên số, cán bộ tư tưởng không chỉ cần bản lĩnh chính trị và năng lực lý luận vững vàng mà còn phải thành thạo kỹ năng truyền thông số, hiểu biết về tâm lý công chúng và có khả năng xử lý tình huống truyền thông phức tạp.
Năm là, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cần phải gắn chặt với việc củng cố niềm tin xã hội thông qua hiệu quả quản trị quốc gia và chất lượng phát triển thực tiễn. Trong môi trường thông tin mở, niềm tin chính trị không thể chỉ được xây dựng bằng tuyên truyền mà phải được khẳng định bằng kết quả phát triển kinh tế - xã hội, sự minh bạch trong quản lý nhà nước và khả năng giải quyết kịp thời các vấn đề dân sinh.
2.1. Tác động của kỷ nguyên số đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
Kỷ nguyên số đang làm thay đổi căn bản môi trường chính trị - xã hội và phương thức vận hành của công tác tư tưởng. Sự phát triển của Internet, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng số không chỉ mở rộng khả năng tiếp cận, chia sẻ thông tin mà còn tạo ra những chuyển biến sâu sắc trong quá trình hình thành dư luận xã hội, truyền bá hệ giá trị và đấu tranh tư tưởng. Trong bối cảnh đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn giới hạn trong phạm vi các thiết chế truyền thống mà phải được triển khai trên không gian số với phương thức quản trị hiện đại, chủ động và linh hoạt.
Một là, môi trường số đã chuyển dịch không gian hoạt động tư tưởng từ các kênh truyền thông truyền thống sang hệ sinh thái truyền thông số có tính kết nối toàn cầu. Mỗi cá nhân vừa là đối tượng tiếp nhận, vừa có thể trở thành chủ thể sản xuất và lan truyền thông tin, làm gia tăng tính đa chiều của truyền thông xã hội. Điều này tạo điều kiện mở rộng dân chủ thông tin, song đồng thời cũng làm gia tăng nguy cơ phát tán tin giả, thông tin sai lệch và các quan điểm xuyên tạc với tốc độ lan truyền nhanh và phạm vi ảnh hưởng rộng.
Hai là, sự phát triển của dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi phương thức quản trị thông tin và định hướng dư luận xã hội. Công nghệ số cho phép phân tích dữ liệu theo thời gian thực, hỗ trợ dự báo xu hướng dư luận, phát hiện sớm các vấn đề nhạy cảm và nâng cao hiệu quả truyền thông chính sách. Tuy nhiên, các thuật toán gợi ý nội dung, công nghệ tạo sinh và khả năng cá nhân hóa thông tin cũng có thể bị lợi dụng để thao túng nhận thức, tạo lập thông tin giả hoặc hình thành các “buồng vang thông tin”, làm gia tăng sự phân hóa về nhận thức và suy giảm khả năng tiếp cận thông tin khách quan của người dùng.
Ba là, cạnh tranh tư tưởng và hệ giá trị diễn ra gay gắt hơn trên phạm vi toàn cầu. Không gian mạng trở thành địa bàn để các quan điểm chính trị, mô hình phát triển và giá trị văn hóa tác động, cạnh tranh và chi phối lẫn nhau. Các thế lực thù địch ngày càng khai thác ưu thế của công nghệ số để xuyên tạc chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, lợi dụng những vấn đề nhạy cảm nhằm gây hoài nghi, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc và làm suy giảm niềm tin xã hội. Điều đó đòi hỏi công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải chuyển từ tư duy phản ứng sang chủ động xây dựng môi trường thông tin lành mạnh và củng cố sức đề kháng tư tưởng của xã hội.
Bốn là, xã hội số mở rộng đáng kể chủ thể tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Bên cạnh lực lượng chuyên trách, đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhà khoa học, cơ quan báo chí và mỗi công dân đều có thể trở thành chủ thể lan tỏa thông tin tích cực trên không gian mạng. Vì vậy, cùng với việc đổi mới phương thức lãnh đạo, cần nâng cao năng lực số, kỹ năng truyền thông và khả năng nhận diện thông tin sai lệch cho các tầng lớp nhân dân, qua đó xây dựng thế trận tư tưởng vững chắc, đáp ứng yêu cầu bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong điều kiện chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
2.2. Những thách thức mới đặt ra đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số
Một là, sự biến đổi của môi trường truyền thông và không gian tư tưởng. Một trong những thay đổi căn bản của kỷ nguyên số là sự chuyển dịch từ mô hình truyền thông tập trung sang truyền thông mạng lưới. Nếu trước đây thông tin chính trị - xã hội chủ yếu được truyền tải thông qua hệ thống báo chí chính thống thì hiện nay mỗi cá nhân đều có khả năng trở thành chủ thể sản xuất và lan truyền thông tin.
Hai là, tốc độ lan truyền thông tin và sự hình thành dư luận thời gian thực. Kỷ nguyên số tạo ra cơ chế lan truyền thông tin theo thời gian thực với phạm vi ảnh hưởng rộng lớn. Một sự kiện xã hội có thể nhanh chóng trở thành vấn đề dư luận trước khi thông tin chính thức được kiểm chứng đầy đủ. Điều này làm thay đổi logic vận hành của công tác tư tưởng: nếu phản ứng chậm, thông tin sai lệch có thể định hình nhận thức xã hội trước khi quan điểm chính thống được xác lập.
Ba là, quyền lực thuật toán và trí tuệ nhân tạo. Trong xã hội số, việc con người tiếp cận thông tin ngày càng chịu ảnh hưởng của thuật toán nền tảng. Các hệ thống trí tuệ nhân tạo ưu tiên hiển thị nội dung có khả năng tạo tương tác cao, thường là thông tin gây tranh luận hoặc kích thích cảm xúc. Điều này làm giảm lợi thế lan tỏa tự nhiên của các nội dung lý luận chính trị vốn đòi hỏi chiều sâu nhận thức.
Bốn là, cạnh tranh hệ giá trị và phân mảnh nhận thức xã hội. Không gian mạng tạo điều kiện cho sự giao thoa mạnh mẽ giữa các hệ giá trị văn hóa và quan điểm chính trị khác nhau. Trong môi trường thông tin mở, các quan điểm đa dạng cùng tồn tại và tác động lẫn nhau, làm cho nhận thức xã hội trở nên đa tầng và
Năm là, sự thay đổi tâm lý và hành vi tiếp nhận thông tin của công chúng. Kỷ nguyên số thúc đẩy xu hướng tiếp nhận thông tin nhanh, ngắn và trực quan. Công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, có xu hướng ưu tiên nội dung giải trí hoặc nội dung giàu cảm xúc hơn các nội dung mang tính lý luận chuyên sâu.
2.3. Giải pháp tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số
Trước những biến đổi sâu sắc của môi trường tư tưởng, công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cần được triển khai theo hướng tổng thể, đồng bộ và mang tính chiến lược lâu dài.
Một là, đổi mới căn bản tư duy về bảo vệ nền tảng tư tưởng trong điều kiện không gian mạng trở thành môi trường tư tưởng chủ yếu của xã hội. Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn chỉ là hoạt động phản bác các quan điểm sai trái mà phải được hiểu như quá trình chủ động kiến tạo môi trường thông tin lành mạnh, định hướng hệ giá trị xã hội và củng cố niềm tin chính trị.
Hai là, tăng cường vai trò lãnh đạo thống nhất của Đảng đối với hoạt động quản trị không gian mạng. Sự phát triển nhanh của môi trường số khiến nhiều cơ chế quản lý truyền thống trở nên thiếu linh hoạt, do đó cần hoàn thiện hệ thống thể chế và cơ chế phối hợp liên ngành giữa các cơ quan tuyên giáo, quản lý thông tin - truyền thông, lực lượng an ninh mạng, báo chí và các tổ chức chính trị - xã hội.
Ba là, đổi mới phương thức tuyên truyền và giáo dục lý luận chính trị trở thành yêu cầu mang tính quyết định. Trong xã hội số, công chúng có xu hướng tiếp nhận thông tin nhanh, trực quan và mang tính tương tác cao; vì vậy, nội dung lý luận nếu chỉ được truyền đạt bằng phương thức truyền thống sẽ khó tạo sức lan tỏa xã hội.
Bốn là, đổi mới phương thức truyền thông là nhiệm vụ xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng thích ứng với môi trường số. Trong kỷ nguyên số, cán bộ tư tưởng không chỉ cần bản lĩnh chính trị và năng lực lý luận vững vàng mà còn phải thành thạo kỹ năng truyền thông số, hiểu biết về tâm lý công chúng và có khả năng xử lý tình huống truyền thông phức tạp.
Năm là, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cần phải gắn chặt với việc củng cố niềm tin xã hội thông qua hiệu quả quản trị quốc gia và chất lượng phát triển thực tiễn. Trong môi trường thông tin mở, niềm tin chính trị không thể chỉ được xây dựng bằng tuyên truyền mà phải được khẳng định bằng kết quả phát triển kinh tế - xã hội, sự minh bạch trong quản lý nhà nước và khả năng giải quyết kịp thời các vấn đề dân sinh.
3. Kết luận
Kỷ nguyên số đang mở ra những cơ hội to lớn cho sự phát triển của đất nước, đồng thời đặt ra nhiều thách thức mới, phức tạp đối với công tác tư tưởng của Đảng. Không gian mạng trở thành mặt trận tư tưởng đặc biệt quan trọng, nơi diễn ra sự đấu tranh gay gắt giữa các hệ tư tưởng, quan điểm và giá trị khác nhau. Trong bối cảnh đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, mà còn là yêu cầu cấp bách, có ý nghĩa sống còn đối với sự ổn định chính trị và phát triển bền vững của Việt Nam.
Giữ vững và không ngừng củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số chính là giữ vững phương hướng chính trị, bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng đối với Nhà nước và xã hội, qua đó củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân vào chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam./.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Giữ vững và không ngừng củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số chính là giữ vững phương hướng chính trị, bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng đối với Nhà nước và xã hội, qua đó củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân vào chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam./.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Ban Tuyên giáo Trung ương: Công tác tư tưởng trong tình hình mới, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2020.
- Ban Tuyên giáo Trung ương: Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng - Những vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2023.
- Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, II, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026.
- Hội đồng Lý luận Trung ương: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh mới, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2022.
- Kết luận số 53-KL/TW ngày 04/6/2021 về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị.
- Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.
Tác giả bài viết: ThS. Trần Thị Tuyết Nhung - Lê Nguyễn Duy - Khoa Lý luận cơ sở
Ý kiến bạn đọc
Danh mục
Thống kê truy cập
- Đang truy cập141
- Hôm nay16,528
- Tháng hiện tại426,646
- Tổng lượt truy cập2,165,137