Trường Chính Trị Tỉnh Đồng Tháp
PHẢN BÁC LUẬN ĐIỆU CHO RẰNG “CHỐNG THAM NHŨNG, LÃNG PHÍ QUYẾT LIỆT TẠO RA TÂM LÝ SỢ SAI, LÀ SỰ CẢN TRỞ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO TRONG NỀN KINH TẾ SỐ”
Phát triển kinh tế số và đổi mới sáng tạo là xu thế tất yếu, là động lực chiến lược trong văn kiện Đại hội XIV của Đảng để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới. Đổi mới sáng tạo luôn đòi hỏi những bước đi đột phá, thử nghiệm những mô hình chưa có tiền lệ pháp lý. Lợi dụng đặc thù mang tính rủi ro của công nghệ và một số vụ án xử lý sai phạm trong đầu tư công nghệ gần đây, các thế lực thù địch, cơ hội chính trị đang ra sức rêu rao luận điệu: “Chống tham nhũng, lãng phí quyết liệt tạo ra tâm lý sợ sai, là sự cản trở đổi mới sáng tạo và kìm hãm kinh tế số”.
Bằng lý luận và thực tiễn, bài viết khẳng định sự ngụy biện mang tính đánh tráo khái niệm. Bằng luận cứ khoa học chứng minh, chống tham nhũng, lãng phí điều kiện tiên quyết để kiến tạo môi trường minh bạch cho đổi mới sáng tạo và kinh tế số, làm sạch bộ máy và thượng tôn pháp luật không những không cản trở, mà chính là bệ đỡ, là điều kiện tiên quyết cho một nền kinh tế số phát triển lành mạnh, bền vững. Thông qua đó, bài viết góp phần tuyên truyền và bảo vệ quan điểm của Đảng về gắn kết công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí và khuyến khích đổi mới sáng tạo trong bối cảnh phát triển kinh tế số.
Bằng lý luận và thực tiễn, bài viết khẳng định sự ngụy biện mang tính đánh tráo khái niệm. Bằng luận cứ khoa học chứng minh, chống tham nhũng, lãng phí điều kiện tiên quyết để kiến tạo môi trường minh bạch cho đổi mới sáng tạo và kinh tế số, làm sạch bộ máy và thượng tôn pháp luật không những không cản trở, mà chính là bệ đỡ, là điều kiện tiên quyết cho một nền kinh tế số phát triển lành mạnh, bền vững. Thông qua đó, bài viết góp phần tuyên truyền và bảo vệ quan điểm của Đảng về gắn kết công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí và khuyến khích đổi mới sáng tạo trong bối cảnh phát triển kinh tế số.
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Phòng, chống tham nhũng xu thế không thể đảo ngược.
Ảnh: TT
- Chống tham nhũng, lãng phí là điều kiện tiên quyết để kiến tạo môi trường cạnh tranh minh bạch, thuận lợi cho sự phát triển nền kinh tế số
Bản chất của sự phát triển kinh tế đòi hỏi sự minh bạch trong cơ chế quản lý. Phát triển kinh tế số hướng đến sự minh bạch và triệt tiêu cơ chế xin cho, mở đường đổi mới và giải phóng sức sáng tạo. Đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí nhằm làm trong sạch bộ máy mở đường thông thoáng cho sự vận hành phát triển kinh tế trong thời đại số. Từ thực tiễn chứng minh, kết quả của công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí là loại bỏ các doanh nghiệp yếu kém không mạnh về công nghệ nhưng lại giỏi “đi đêm”, “móc nối” để trục lợi. Đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí góp phần thúc đẩy cạnh tranh công bằng; tạo rào chắn kiên cố phòng chống tình trạng “lợi ích nhóm”, “sở hữu chéo”, đảm bảo sự cạnh tranh lành mạnh giữa các nhà đầu tư, tạo động lực cho các doanh nghiệp chân chính phát triển.
Công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí đặt ra yêu cầu công khai thông tin và thực hiện các quy chế minh bạch giúp thị trường hoạt động hiệu quả hơn, đặc biệt là trong các lĩnh vực nhạy cảm như tài chính, chứng khoán, bất động sản. Góp phần rất lớn trong bảo vệ và tối ưu hóa các nguồn lực quốc gia, giúp ngăn chặn thất thoát tài sản; bóp méo cơ cấu chi tiêu của Chính phủ, hướng nguồn lực vào các chương trình phúc lợi, giáo dục, y tế thay vì các dự án công kém hiệu quả và dễ bị thao túng. Thành tựu của công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí trong thời gian qua đã làm gia tăng niềm tin của Nhân dân, nâng cao uy tín quốc tế, thu hút vốn đầu tư nước ngoài rõ riệt. Trong thời gian qua, các kết quả xếp hạng chỉ số tín nhiệm và sức cạnh tranh của Việt Nam luôn ở vị trí cao. Việt Nam vẫn giữ vững vị thế là một trong những quốc gia hàng đầu ASEAN về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Tuy xử lý nghiêm khắc tham nhũng và cán bộ tham nhũng tiêu cực nhưng gần ba nhiệm kỳ qua nền kinh tế nước ta cơ bản vẫn giữ vững được tốc độ tăng GDP khá cao và GDP đầu người bình quân liên tục tăng theo đó tính từ đầu nhiệm kỳ đại hội 11 đến nay tốc độ tăng trưởng GDP của Việt Nam luôn ở mức cao. “Tăng trưởng kinh tế của nước ta giai đoạn 2021 - 2025 đạt bình quân khoảng 6,2%/năm, thuộc nhóm nước tăng trưởng cao của khu vực và thế giới, đặc biệt tăng trưởng kinh tế năm 2025 đạt 8,02%, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên từ năm 2026 và các năm tiếp theo. Quy mô GDP năm 2025 đạt trên 514 tỉ USD, gấp 1,48 lần so với năm 2020, xếp thứ 32 trên thế giới, GDP bình quân đầu người đạt 5.026 USD, gia nhập nhóm nước có thu nhập trung bình cao, được nhiều tổ chức quốc tế uy tín đánh giá cao. Chất lượng tăng trưởng có bước chuyển biến tích cực, đóng góp của các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế đạt khoảng 47%”[1]
Những kết quả trên là minh chứng rỏ nét nhất đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí không làm kìm hãm sự phát triển của kinh tế, đổi mới sáng tạo , không làm các nhà đầu tư rời bỏ mà trái lại còn tạo niềm tin về một môi trường an toàn, ổn định, mở đường thông thoáng cho sự cạnh tranh lành mạnh, môi trường thuận lợi vững chắc cho các chủ thể kinh tế, vững tin vào đường lối chủ trương chính sách của Đảng và quy định pháp luật của Nhà nước trong việc điều chỉnh các quan hệ về kinh tế tại Việt Nam.
Những lập luận trên cho thấy luận điệu: “Chống tham nhũng, lãng phí quyết liệt tạo ra tâm lý sợ sai, là sự cản trở đổi mới sáng tạo và kìm hãm kinh tế số”. Thực chất là sự cố gắng gán ghép một cách gượng ép nhằm đưa ra quan điểm sai trái, cố tình tác động vào lòng tin của người dân đối với sự lãnh đạo của Đảng trong tình hình mới. Chống tham nhũng, lãng phí chẳng những không làm chậm lại guồng quay của nền kinh tế, mà còn tạo động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế số, đổi mới sáng tạo. Đó là quá trình gạn đục khơi trong, loại bỏ các dòng vốn đầu tư ảo, tạo niềm tin vững chắc cho các nhà đầu tư công nghệ chân chính trong và ngoài nước.
Công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí đặt ra yêu cầu công khai thông tin và thực hiện các quy chế minh bạch giúp thị trường hoạt động hiệu quả hơn, đặc biệt là trong các lĩnh vực nhạy cảm như tài chính, chứng khoán, bất động sản. Góp phần rất lớn trong bảo vệ và tối ưu hóa các nguồn lực quốc gia, giúp ngăn chặn thất thoát tài sản; bóp méo cơ cấu chi tiêu của Chính phủ, hướng nguồn lực vào các chương trình phúc lợi, giáo dục, y tế thay vì các dự án công kém hiệu quả và dễ bị thao túng. Thành tựu của công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí trong thời gian qua đã làm gia tăng niềm tin của Nhân dân, nâng cao uy tín quốc tế, thu hút vốn đầu tư nước ngoài rõ riệt. Trong thời gian qua, các kết quả xếp hạng chỉ số tín nhiệm và sức cạnh tranh của Việt Nam luôn ở vị trí cao. Việt Nam vẫn giữ vững vị thế là một trong những quốc gia hàng đầu ASEAN về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Tuy xử lý nghiêm khắc tham nhũng và cán bộ tham nhũng tiêu cực nhưng gần ba nhiệm kỳ qua nền kinh tế nước ta cơ bản vẫn giữ vững được tốc độ tăng GDP khá cao và GDP đầu người bình quân liên tục tăng theo đó tính từ đầu nhiệm kỳ đại hội 11 đến nay tốc độ tăng trưởng GDP của Việt Nam luôn ở mức cao. “Tăng trưởng kinh tế của nước ta giai đoạn 2021 - 2025 đạt bình quân khoảng 6,2%/năm, thuộc nhóm nước tăng trưởng cao của khu vực và thế giới, đặc biệt tăng trưởng kinh tế năm 2025 đạt 8,02%, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên từ năm 2026 và các năm tiếp theo. Quy mô GDP năm 2025 đạt trên 514 tỉ USD, gấp 1,48 lần so với năm 2020, xếp thứ 32 trên thế giới, GDP bình quân đầu người đạt 5.026 USD, gia nhập nhóm nước có thu nhập trung bình cao, được nhiều tổ chức quốc tế uy tín đánh giá cao. Chất lượng tăng trưởng có bước chuyển biến tích cực, đóng góp của các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế đạt khoảng 47%”[1]
Những kết quả trên là minh chứng rỏ nét nhất đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí không làm kìm hãm sự phát triển của kinh tế, đổi mới sáng tạo , không làm các nhà đầu tư rời bỏ mà trái lại còn tạo niềm tin về một môi trường an toàn, ổn định, mở đường thông thoáng cho sự cạnh tranh lành mạnh, môi trường thuận lợi vững chắc cho các chủ thể kinh tế, vững tin vào đường lối chủ trương chính sách của Đảng và quy định pháp luật của Nhà nước trong việc điều chỉnh các quan hệ về kinh tế tại Việt Nam.
Những lập luận trên cho thấy luận điệu: “Chống tham nhũng, lãng phí quyết liệt tạo ra tâm lý sợ sai, là sự cản trở đổi mới sáng tạo và kìm hãm kinh tế số”. Thực chất là sự cố gắng gán ghép một cách gượng ép nhằm đưa ra quan điểm sai trái, cố tình tác động vào lòng tin của người dân đối với sự lãnh đạo của Đảng trong tình hình mới. Chống tham nhũng, lãng phí chẳng những không làm chậm lại guồng quay của nền kinh tế, mà còn tạo động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế số, đổi mới sáng tạo. Đó là quá trình gạn đục khơi trong, loại bỏ các dòng vốn đầu tư ảo, tạo niềm tin vững chắc cho các nhà đầu tư công nghệ chân chính trong và ngoài nước.
- Mối quan hệ biện chứng giữa chống tham nhũng, lãng phí và khuyến khích đổi mới sáng tạo theo tinh thần Kết luận số 14-KL/TW
Ngày 22/9/2021, Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 14-KL/TW về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung (sau đây gọi là Kết luận số 14-KL/TW). Trong đó, Kết luận số 14-KL/TW đề cập đến tinh thần chủ động, linh hoạt trong quản lý và điều hành của Bộ Chính trị, vừa giải quyết các vấn đề cấp bách, vừa định hướng dài hạn như: Về công tác cán bộ, Kết luận số 14-KL/TW tạo cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ sáng tạo, nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản lý. Về năng lượng, Kết luận số 14-KL/TW đưa ra định hướng, giải pháp đảm bảo nguồn cung, ổn định giá nhiên liệu, giảm thiểu tác động từ biến động quốc tế, bảo vệ kinh tế vĩ mô và đời sống nhân dân. Như vậy, Kết luận số 14-KL/TW là văn bản quan trọng, vừa mang tính chính sách ngắn hạn, vừa định hướng chiến lược dài hạn, góp phần củng cố an ninh năng lượng, nâng cao hiệu quả quản lý và phát huy sáng tạo trong đội ngũ cán bộ.
Chống tham nhũng, lãng phí không làm kìm hãm sự năng động, sáng tạo của đội ngũ mà chính bệ đỡ vững chắc cho thực hiện đổi mới sáng tạo đúng với tinh thần Kết luận số 14-KL/TW. Không những thế, chống tham nhũng, lãng phí chính là cơ chế hữu hiệu để bảo vệ những cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Việc xử lý nghiêm những cán bộ thoái hóa, biến chất là cách để bảo vệ, khích lệ những cán bộ trung thực, tài năng, có tinh thần đổi mới sáng tạo theo đúng tinh thần Kết luận số 14-KL/TW. Kết quả của công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng lãng phí là xóa bỏ môi trường tiêu cực, trói chân người tài. Trong môi trường tham nhũng, những người tài năng thường bị đẩy về phía thiểu số, nản lòng hoặc thậm chí bị quy chụp sai lầm. Phòng, chống tham nhũng, lãng phí sẽ phá vỡ biểu hiện tham lam, tiêu cực, lợi ích nhóm, lợi ích cá nhân; làm trong sạch hơn bộ máy, thanh trừng những trường hợp cán bộ lợi dụng, lạm dụng chức vụ quyền hạn, thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, các biểu hiện tiêu cực; mở đường thông thoáng, môi trường thuận lợi, kiến tạo môi trường trong sạch, lành mạnh cho những người có năng lực cống hiến; khơi nguồn đổi mới sáng tạo, tạo động lực cho cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Cuộc chiến chống tham nhũng không tạo rào cản mà chỉ làm chùn bước những người có động cơ không trong sáng; ngược lại, phòng chống tham nhũng, lãng phí tiếp thêm sức mạnh sáng tạo; đó chính là sự động viên, khuyến khích bằng chính hành động “làm trong sạch hơn bộ máy”; tiếp thêm sức mạnh cho những người dám dấn thân vì lợi ích chung.
Về Kết luận số 14-KL/TW, đây vừa là hành lang, khung khổ, khơi thông vận hành phát triển kinh tế, đổi mới sáng tạo, là chiếc áo giáp bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung; vừa là cơ chế hữu hiệu để góp phần phòng, chống tham nhũng, lãng phí. Đổi mới sáng tạo là động lực nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí. Việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và đổi mới trong quản lý giúp giảm thiểu cơ hội tham nhũng, tạo ra các hệ thống giám sát công khai, minh bạch. Song hành hoàn thiện thể chế tạo cơ chế để vừa kiểm soát quyền lực, vừa bảo vệ những cán bộ năng động, sáng tạo, dám chịu trách nhiệm.
Tóm lại, mối quan hệ giữa chống tham nhũng, lãng phí và khuyến khích đổi mới sáng tạo là mối quan hệ song hành. Công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí là để làm trong sạch, lành mạnh hóa môi trường kinh tế, tạo tiền đề và động lực để thúc đẩy các cá nhân, tổ chức phát huy tinh thần đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì mục tiêu phát triển cường thịnh của đất nước. Khuyến khích đổi mới sáng tạo theo tinh thần Kết luận số 14-KL/TW là nhấn mạnh chủ trương bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung; giúp đổi mới tư duy, tạo động lực và nguồn lực hiệu lực, hiệu quả cho công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí. Trong sự vận hành mối quan hệ biện chứng này, có thể thấy quan điểm cho rằng “phòng, chống tham nhũng cản trở đổi mới sáng tạo” là hoàn toàn sai trái.
3. Tập trung nâng cao sức đề kháng tư tưởng và đẩy mạnh đổi mới sáng tạo
Để giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, lãng phí và khích lệ tinh thần đổi mới, cần thực hiện đồng bộ các nhóm giải pháp sau:
Thứ nhất, hoàn thiện hành lang pháp lý về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát
Trong giai đoạn hiện nay, để khơi dậy tinh thần dám nghĩ, dám làm, không chỉ cần quyết tâm chính trị mà còn cần những công cụ pháp lý đủ mạnh. Việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật cho phép thí điểm những mô hình, cách làm mới trong một môi trường có kiểm soát là yêu cầu cấp thiết.
Chúng ta cần hiểu rằng, cơ chế này không phải là sự phá vỡ các quy tắc chung, mà là việc tạo ra một không gian an toàn được pháp luật bảo hộ để cán bộ tự tin thực hiện những ý tưởng đột phá vì lợi ích chung. Khi được làm việc trong phạm vi thí điểm đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, cán bộ sẽ yên tâm hơn, giảm bớt tâm lý lo ngại về rủi ro pháp lý. Đây chính là công cụ vững chắc giúp bảo vệ những tâm huyết, những suy nghĩ sáng tạo của người cán bộ. Thay vì ngại đổi mới vì sợ sai, cán bộ sẽ có cơ sở để mạnh dạn thử nghiệm. Nếu thành công, đó sẽ là những hạt giống tốt để chúng ta nhân rộng, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Ngược lại, nếu kết quả chưa như mong đợi, cơ chế này cũng đảm bảo sự đánh giá khách quan, công tâm, giúp cán bộ rút kinh nghiệm mà không bị quy chụp hay xử lý oan sai.
Việc cụ thể hóa khung pháp lý này chính là minh chứng rõ nét nhất cho chủ trương của Đảng luôn đồng hành, bảo vệ và tạo điều kiện tối đa cho những cán bộ có tư duy đổi mới, dám đương đầu với khó khăn để cống hiến cho sự nghiệp chung của tỉnh nhà. Vì vậy, cần sớm xây dựng và hoàn thiện cơ chế cho phép thí điểm những mô hình, cách làm mới trong môi trường có kiểm soát. Việc này giúp cán bộ có cơ sở pháp lý vững chắc khi thực hiện những ý tưởng đột phá, từ đó giảm thiểu rủi ro pháp lý và tạo tiền đề để nhân rộng các mô hình thành công.
Thứ hai, đổi mới tư duy và nhận thức của đội ngũ cán bộ
Thực tiễn cho thấy, hành động luôn bắt nguồn từ tư duy. Muốn có những tập thể năng động, những cán bộ dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, trước hết phải bắt đầu từ việc “đả thông” tư tưởng. Đây là bước đi tiên quyết, là nền tảng để tạo ra những thay đổi thực chất trong công việc hằng ngày.
Trước hết, cấp ủy và lãnh đạo các đơn vị cần quán triệt sâu sắc để mỗi cán bộ thấu hiểu rằng: Đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực hoàn toàn không phải là làm chậm lại sự phát triển, mà chính là để làm trong sạch bộ máy, tạo ra một môi trường làm việc công bằng, minh bạch và lành mạnh. Khi bộ máy trong sạch, những rào cản từ lợi ích nhóm hay tư duy vụ lợi bị loại bỏ, đó mới là lúc các ý tưởng sáng tạo có cơ hội được nảy mầm và phát triển bền vững.
Chúng ta cần thẳng thắn nhìn nhận, tâm lý “sợ sai” hay “ngại trách nhiệm” hiện nay vẫn còn tồn tại ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức. Thay vì tâm thế chủ động, sáng tạo, không ít người chọn cách phòng vệ an toàn, né tránh những vấn đề mới, khó hoặc việc chưa có tiền lệ. Để khắc phục điều này, mỗi cán bộ cần tự soi, tự sửa để thay đổi tư duy từ “chờ đợi chỉ đạo” sang “chủ động tham mưu từ tư duy “né tránh” sang tư duy “tìm giải pháp”.
Đổi mới tư duy không có nghĩa là làm liều hay làm trái quy định. Đổi mới tư duy là khi cán bộ nắm chắc pháp luật, am hiểu quy trình, làm việc với tâm thế phụng sự và đặt lợi ích của nhân dân lên trên hết. Khi tư duy đã thông suốt, nhận thức đã vững vàng, cán bộ sẽ tự tin, bản lĩnh hơn trước những khó khăn. Đó chính là chìa khóa để hiện thực hóa chủ trương khuyến khích đổi mới sáng tạo mà Đảng đã đặt ra, góp phần xây dựng và phát triển vì một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, người dân có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện.
Thứ ba, nâng cao năng lực quản trị và kỹ năng số cho cán bộ, công chức
Trong kỷ nguyên phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, việc nâng cao năng lực quản trị và kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức không chỉ là yêu cầu cấp thiết về chuyên môn, mà còn là phương thức hữu hiệu để bảo vệ cán bộ trước những rủi ro pháp lý.
Trước hết, chúng ta cần tập trung đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức về công nghệ số cho cán bộ quản lý các cấp, nhất là cán bộ ở cấp cơ sở. Thực tế cho thấy, nhiều cán bộ còn tâm lý e ngại, sợ sai, sợ trách nhiệm khi tiếp cận với các mô hình, quy trình mới. Tâm lý này phần lớn xuất phát từ việc thiếu thông tin, chưa nắm vững các quy định pháp luật hoặc chưa hiểu rõ bản chất của các công cụ quản lý hiện đại. Vì vậy, việc trang bị kiến thức về công nghệ là bước đi then chốt để cán bộ làm chủ công việc.
Khi đã nắm vững bản chất của công nghệ và hiểu thấu đáo các quy định pháp luật có liên quan, người cán bộ sẽ tự tin hơn trong việc tham mưu và ra quyết định. Sự am hiểu sâu sắc về chuyên môn, quy trình và các văn bản hướng dẫn chính là cơ sở vững chắc nhất. Nó giúp cán bộ chủ động trong công việc, hạn chế tối đa những sai sót chủ quan do thiếu hiểu biết. Đồng thời, đây cũng là cách ngăn chặn hiệu quả các hành vi tham nhũng, lãng phí - vốn thường nảy sinh từ sự nhập nhằng, thiếu minh bạch trong quy trình hoặc do cán bộ bị kẻ xấu lợi dụng sơ hở để trục lợi.
Nói cách khác, khi năng lực số và tư duy pháp lý của cán bộ được nâng cao, chúng ta không chỉ tạo ra một bộ máy làm việc hiệu quả, minh bạch hơn, mà còn xây dựng được một hàng rào tự bảo vệ cho chính người cán bộ. Một cán bộ bản lĩnh, am hiểu pháp luật và công nghệ chính là nhân tố cốt lõi để hiện thực hóa chủ trương khuyến khích đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung đúng với tinh thần mà Đảng và Nhà nước đang hướng tới.
Thứ tư, đổi mới công tác giáo dục lý luận chính trị và bảo vệ nền tảng tư tưởng
Trong bối cảnh hiện nay, công tác giáo dục lý luận chính trị không thể chỉ dừng lại ở lý thuyết suông, mà cần đi thẳng vào những vấn đề thực tiễn, những tâm tư đang đặt ra ngay tại địa phương. Chúng ta cần tăng cường trang bị bản lĩnh cho cán bộ, đảng viên, giúp mỗi đồng chí không chỉ nắm vững chủ trương mà còn có khả năng tự “đề kháng”, đủ tỉnh táo để nhận diện và chủ động phản bác các quan điểm sai trái, xuyên tạc cho rằng cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí đang làm cản trở đổi mới sáng tạo trong nền kinh tế số.
Công tác giáo dục lý luận chính trị cần quan tâm đến các luận điệu sai trái thù địch và có cách thức, lập luận phản bác kịp thời; đồng thời, khẳng định và làm rõ mối quan hệ biện chứng gắn bó mật thiết giữa phòng, chống tham nhũng, lãng phí và đổi mới sáng tạo, phát triển nền kinh tế số. Phòng, chống tham nhũng không phải là để kìm hãm, mà chính là cơ chế vững chắc nhất để bảo vệ cán bộ trước những cám dỗ đời thường. Khi kỷ cương được giữ vững, các quy trình minh bạch, cán bộ sẽ có môi trường an toàn, công bằng để cống hiến. Thay vì lo sợ trách nhiệm, khi hiểu rõ mục đích cao đẹp của Đảng là làm trong sạch bộ máy, cán bộ sẽ tự tin hơn, yên tâm hơn để dốc sức vào những việc làm sáng tạo, đột phá vì sự phát triển chung của tỉnh nhà.
Việc giáo dục lý luận chính trị cần làm sao để mỗi cán bộ nhận thức và có hành vi đúng đắn, kiên quyết đấu tranh với cái xấu để xây dựng cái tốt, đó là sự đồng hành tất yếu, là điều kiện tiên quyết để tinh thần đổi mới sáng tạo thực sự mang lại giá trị thiết thực, bền vững cho quê hương.
Thứ năm, gắn kết chặt chẽ giữa kiểm soát quyền lực và khuyến khích đổi mới sáng tạo
Để hiện thực hóa chủ trương của Đảng, chúng ta cần thực hiện nghiêm túc, thực chất tinh thần Kết luận số 14-KL/TW của Bộ Chính trị về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung. Đây không phải là khẩu hiệu suông, mà đòi hỏi những bước đi cụ thể trong công tác tổ chức và thực thi công vụ tại từng cơ quan, đơn vị.
Theo đó, gắn kết chặt chẽ công tác tổ chức, triển khai Kết luận số 14-KL/TW và kiểm soát quyền lực nhà nước. Bước đi trước mắt, cụ thể hóa cơ chế bảo vệ cán bộ, cần chủ động xây dựng các quy định rõ ràng, minh bạch để bảo vệ những cán bộ dám đương đầu với khó khăn, dám đột phá vì lợi ích chung. Khi cán bộ hiểu rằng những ý tưởng sáng tạo, dù chưa hoàn thiện hay kết quả chưa như mong đợi, vẫn được ghi nhận và xem xét thấu đáo nếu xuất phát từ tâm huyết, họ sẽ trút bỏ được gánh nặng tâm lý sợ sai, sợ bị trù dập.
Thêm vào đó, công tâm, khách quan trong đánh giá, trong công tác tổ chức thực hiện, cấp ủy và lãnh đạo các cấp cần giữ vững nguyên tắc công bằng. Chúng ta kiên quyết xử lý sai phạm, không bao che cho tiêu cực, tham nhũng; nhưng đồng thời phải bảo vệ đến cùng những cá nhân có tư duy sáng tạo, dám chịu trách nhiệm trước những đổi mới cần thiết. Sự phân định rạch ròi giữa hành vi cố ý vi phạm và rủi ro trong quá trình đổi mới chính là chiếc “đòn bẩy” để cán bộ yên tâm cống hiến.
Tiếp theo, biểu dương, nhân rộng các gương điển hình, cần kịp thời phát hiện, tuyên dương những mô hình hay, cách làm hiệu quả tại địa phương. Việc tôn vinh những người dám làm, dám chịu trách nhiệm sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa, khơi dậy niềm tin và lòng tự hào trong đội ngũ cán bộ, công chức tỉnh nhà.
Tóm lại, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số không hề loại trừ nhau, mà là hai mặt gắn bó biện chứng của một quá trình phát triển bền vững, vì lợi ích chung, kiến tạo Việt Nam hùng cường, hưng thịnh, người dân có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện. Chống tham nhũng, lãng phí là để tạo khoảng không gian, môi trường trong sạch, lành mạnh, dọn đường cho những giá trị sáng tạo đích thực lên ngôi. Việc kiên quyết, kiên trì làm sách bộ máy chính là bảo đảm chính trị vững chắc nhất để đưa nước ta phát triển mạnh mẽ và đúng hướng trong kỷ nguyên số./.
Tài liệu tham khảo
1. Bộ Chính trị (2021), Kết luận số 14-KL/TW ngày 22/9/2021 về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, t.1, tr.47.
Chống tham nhũng, lãng phí không làm kìm hãm sự năng động, sáng tạo của đội ngũ mà chính bệ đỡ vững chắc cho thực hiện đổi mới sáng tạo đúng với tinh thần Kết luận số 14-KL/TW. Không những thế, chống tham nhũng, lãng phí chính là cơ chế hữu hiệu để bảo vệ những cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Việc xử lý nghiêm những cán bộ thoái hóa, biến chất là cách để bảo vệ, khích lệ những cán bộ trung thực, tài năng, có tinh thần đổi mới sáng tạo theo đúng tinh thần Kết luận số 14-KL/TW. Kết quả của công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng lãng phí là xóa bỏ môi trường tiêu cực, trói chân người tài. Trong môi trường tham nhũng, những người tài năng thường bị đẩy về phía thiểu số, nản lòng hoặc thậm chí bị quy chụp sai lầm. Phòng, chống tham nhũng, lãng phí sẽ phá vỡ biểu hiện tham lam, tiêu cực, lợi ích nhóm, lợi ích cá nhân; làm trong sạch hơn bộ máy, thanh trừng những trường hợp cán bộ lợi dụng, lạm dụng chức vụ quyền hạn, thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, các biểu hiện tiêu cực; mở đường thông thoáng, môi trường thuận lợi, kiến tạo môi trường trong sạch, lành mạnh cho những người có năng lực cống hiến; khơi nguồn đổi mới sáng tạo, tạo động lực cho cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Cuộc chiến chống tham nhũng không tạo rào cản mà chỉ làm chùn bước những người có động cơ không trong sáng; ngược lại, phòng chống tham nhũng, lãng phí tiếp thêm sức mạnh sáng tạo; đó chính là sự động viên, khuyến khích bằng chính hành động “làm trong sạch hơn bộ máy”; tiếp thêm sức mạnh cho những người dám dấn thân vì lợi ích chung.
Về Kết luận số 14-KL/TW, đây vừa là hành lang, khung khổ, khơi thông vận hành phát triển kinh tế, đổi mới sáng tạo, là chiếc áo giáp bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung; vừa là cơ chế hữu hiệu để góp phần phòng, chống tham nhũng, lãng phí. Đổi mới sáng tạo là động lực nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí. Việc tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và đổi mới trong quản lý giúp giảm thiểu cơ hội tham nhũng, tạo ra các hệ thống giám sát công khai, minh bạch. Song hành hoàn thiện thể chế tạo cơ chế để vừa kiểm soát quyền lực, vừa bảo vệ những cán bộ năng động, sáng tạo, dám chịu trách nhiệm.
Tóm lại, mối quan hệ giữa chống tham nhũng, lãng phí và khuyến khích đổi mới sáng tạo là mối quan hệ song hành. Công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí là để làm trong sạch, lành mạnh hóa môi trường kinh tế, tạo tiền đề và động lực để thúc đẩy các cá nhân, tổ chức phát huy tinh thần đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì mục tiêu phát triển cường thịnh của đất nước. Khuyến khích đổi mới sáng tạo theo tinh thần Kết luận số 14-KL/TW là nhấn mạnh chủ trương bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung; giúp đổi mới tư duy, tạo động lực và nguồn lực hiệu lực, hiệu quả cho công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí. Trong sự vận hành mối quan hệ biện chứng này, có thể thấy quan điểm cho rằng “phòng, chống tham nhũng cản trở đổi mới sáng tạo” là hoàn toàn sai trái.
3. Tập trung nâng cao sức đề kháng tư tưởng và đẩy mạnh đổi mới sáng tạo
Để giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, lãng phí và khích lệ tinh thần đổi mới, cần thực hiện đồng bộ các nhóm giải pháp sau:
Thứ nhất, hoàn thiện hành lang pháp lý về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát
Trong giai đoạn hiện nay, để khơi dậy tinh thần dám nghĩ, dám làm, không chỉ cần quyết tâm chính trị mà còn cần những công cụ pháp lý đủ mạnh. Việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật cho phép thí điểm những mô hình, cách làm mới trong một môi trường có kiểm soát là yêu cầu cấp thiết.
Chúng ta cần hiểu rằng, cơ chế này không phải là sự phá vỡ các quy tắc chung, mà là việc tạo ra một không gian an toàn được pháp luật bảo hộ để cán bộ tự tin thực hiện những ý tưởng đột phá vì lợi ích chung. Khi được làm việc trong phạm vi thí điểm đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, cán bộ sẽ yên tâm hơn, giảm bớt tâm lý lo ngại về rủi ro pháp lý. Đây chính là công cụ vững chắc giúp bảo vệ những tâm huyết, những suy nghĩ sáng tạo của người cán bộ. Thay vì ngại đổi mới vì sợ sai, cán bộ sẽ có cơ sở để mạnh dạn thử nghiệm. Nếu thành công, đó sẽ là những hạt giống tốt để chúng ta nhân rộng, thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội. Ngược lại, nếu kết quả chưa như mong đợi, cơ chế này cũng đảm bảo sự đánh giá khách quan, công tâm, giúp cán bộ rút kinh nghiệm mà không bị quy chụp hay xử lý oan sai.
Việc cụ thể hóa khung pháp lý này chính là minh chứng rõ nét nhất cho chủ trương của Đảng luôn đồng hành, bảo vệ và tạo điều kiện tối đa cho những cán bộ có tư duy đổi mới, dám đương đầu với khó khăn để cống hiến cho sự nghiệp chung của tỉnh nhà. Vì vậy, cần sớm xây dựng và hoàn thiện cơ chế cho phép thí điểm những mô hình, cách làm mới trong môi trường có kiểm soát. Việc này giúp cán bộ có cơ sở pháp lý vững chắc khi thực hiện những ý tưởng đột phá, từ đó giảm thiểu rủi ro pháp lý và tạo tiền đề để nhân rộng các mô hình thành công.
Thứ hai, đổi mới tư duy và nhận thức của đội ngũ cán bộ
Thực tiễn cho thấy, hành động luôn bắt nguồn từ tư duy. Muốn có những tập thể năng động, những cán bộ dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, trước hết phải bắt đầu từ việc “đả thông” tư tưởng. Đây là bước đi tiên quyết, là nền tảng để tạo ra những thay đổi thực chất trong công việc hằng ngày.
Trước hết, cấp ủy và lãnh đạo các đơn vị cần quán triệt sâu sắc để mỗi cán bộ thấu hiểu rằng: Đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực hoàn toàn không phải là làm chậm lại sự phát triển, mà chính là để làm trong sạch bộ máy, tạo ra một môi trường làm việc công bằng, minh bạch và lành mạnh. Khi bộ máy trong sạch, những rào cản từ lợi ích nhóm hay tư duy vụ lợi bị loại bỏ, đó mới là lúc các ý tưởng sáng tạo có cơ hội được nảy mầm và phát triển bền vững.
Chúng ta cần thẳng thắn nhìn nhận, tâm lý “sợ sai” hay “ngại trách nhiệm” hiện nay vẫn còn tồn tại ở một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức. Thay vì tâm thế chủ động, sáng tạo, không ít người chọn cách phòng vệ an toàn, né tránh những vấn đề mới, khó hoặc việc chưa có tiền lệ. Để khắc phục điều này, mỗi cán bộ cần tự soi, tự sửa để thay đổi tư duy từ “chờ đợi chỉ đạo” sang “chủ động tham mưu từ tư duy “né tránh” sang tư duy “tìm giải pháp”.
Đổi mới tư duy không có nghĩa là làm liều hay làm trái quy định. Đổi mới tư duy là khi cán bộ nắm chắc pháp luật, am hiểu quy trình, làm việc với tâm thế phụng sự và đặt lợi ích của nhân dân lên trên hết. Khi tư duy đã thông suốt, nhận thức đã vững vàng, cán bộ sẽ tự tin, bản lĩnh hơn trước những khó khăn. Đó chính là chìa khóa để hiện thực hóa chủ trương khuyến khích đổi mới sáng tạo mà Đảng đã đặt ra, góp phần xây dựng và phát triển vì một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, người dân có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện.
Thứ ba, nâng cao năng lực quản trị và kỹ năng số cho cán bộ, công chức
Trong kỷ nguyên phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, việc nâng cao năng lực quản trị và kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức không chỉ là yêu cầu cấp thiết về chuyên môn, mà còn là phương thức hữu hiệu để bảo vệ cán bộ trước những rủi ro pháp lý.
Trước hết, chúng ta cần tập trung đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật kiến thức về công nghệ số cho cán bộ quản lý các cấp, nhất là cán bộ ở cấp cơ sở. Thực tế cho thấy, nhiều cán bộ còn tâm lý e ngại, sợ sai, sợ trách nhiệm khi tiếp cận với các mô hình, quy trình mới. Tâm lý này phần lớn xuất phát từ việc thiếu thông tin, chưa nắm vững các quy định pháp luật hoặc chưa hiểu rõ bản chất của các công cụ quản lý hiện đại. Vì vậy, việc trang bị kiến thức về công nghệ là bước đi then chốt để cán bộ làm chủ công việc.
Khi đã nắm vững bản chất của công nghệ và hiểu thấu đáo các quy định pháp luật có liên quan, người cán bộ sẽ tự tin hơn trong việc tham mưu và ra quyết định. Sự am hiểu sâu sắc về chuyên môn, quy trình và các văn bản hướng dẫn chính là cơ sở vững chắc nhất. Nó giúp cán bộ chủ động trong công việc, hạn chế tối đa những sai sót chủ quan do thiếu hiểu biết. Đồng thời, đây cũng là cách ngăn chặn hiệu quả các hành vi tham nhũng, lãng phí - vốn thường nảy sinh từ sự nhập nhằng, thiếu minh bạch trong quy trình hoặc do cán bộ bị kẻ xấu lợi dụng sơ hở để trục lợi.
Nói cách khác, khi năng lực số và tư duy pháp lý của cán bộ được nâng cao, chúng ta không chỉ tạo ra một bộ máy làm việc hiệu quả, minh bạch hơn, mà còn xây dựng được một hàng rào tự bảo vệ cho chính người cán bộ. Một cán bộ bản lĩnh, am hiểu pháp luật và công nghệ chính là nhân tố cốt lõi để hiện thực hóa chủ trương khuyến khích đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung đúng với tinh thần mà Đảng và Nhà nước đang hướng tới.
Thứ tư, đổi mới công tác giáo dục lý luận chính trị và bảo vệ nền tảng tư tưởng
Trong bối cảnh hiện nay, công tác giáo dục lý luận chính trị không thể chỉ dừng lại ở lý thuyết suông, mà cần đi thẳng vào những vấn đề thực tiễn, những tâm tư đang đặt ra ngay tại địa phương. Chúng ta cần tăng cường trang bị bản lĩnh cho cán bộ, đảng viên, giúp mỗi đồng chí không chỉ nắm vững chủ trương mà còn có khả năng tự “đề kháng”, đủ tỉnh táo để nhận diện và chủ động phản bác các quan điểm sai trái, xuyên tạc cho rằng cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí đang làm cản trở đổi mới sáng tạo trong nền kinh tế số.
Công tác giáo dục lý luận chính trị cần quan tâm đến các luận điệu sai trái thù địch và có cách thức, lập luận phản bác kịp thời; đồng thời, khẳng định và làm rõ mối quan hệ biện chứng gắn bó mật thiết giữa phòng, chống tham nhũng, lãng phí và đổi mới sáng tạo, phát triển nền kinh tế số. Phòng, chống tham nhũng không phải là để kìm hãm, mà chính là cơ chế vững chắc nhất để bảo vệ cán bộ trước những cám dỗ đời thường. Khi kỷ cương được giữ vững, các quy trình minh bạch, cán bộ sẽ có môi trường an toàn, công bằng để cống hiến. Thay vì lo sợ trách nhiệm, khi hiểu rõ mục đích cao đẹp của Đảng là làm trong sạch bộ máy, cán bộ sẽ tự tin hơn, yên tâm hơn để dốc sức vào những việc làm sáng tạo, đột phá vì sự phát triển chung của tỉnh nhà.
Việc giáo dục lý luận chính trị cần làm sao để mỗi cán bộ nhận thức và có hành vi đúng đắn, kiên quyết đấu tranh với cái xấu để xây dựng cái tốt, đó là sự đồng hành tất yếu, là điều kiện tiên quyết để tinh thần đổi mới sáng tạo thực sự mang lại giá trị thiết thực, bền vững cho quê hương.
Thứ năm, gắn kết chặt chẽ giữa kiểm soát quyền lực và khuyến khích đổi mới sáng tạo
Để hiện thực hóa chủ trương của Đảng, chúng ta cần thực hiện nghiêm túc, thực chất tinh thần Kết luận số 14-KL/TW của Bộ Chính trị về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung. Đây không phải là khẩu hiệu suông, mà đòi hỏi những bước đi cụ thể trong công tác tổ chức và thực thi công vụ tại từng cơ quan, đơn vị.
Theo đó, gắn kết chặt chẽ công tác tổ chức, triển khai Kết luận số 14-KL/TW và kiểm soát quyền lực nhà nước. Bước đi trước mắt, cụ thể hóa cơ chế bảo vệ cán bộ, cần chủ động xây dựng các quy định rõ ràng, minh bạch để bảo vệ những cán bộ dám đương đầu với khó khăn, dám đột phá vì lợi ích chung. Khi cán bộ hiểu rằng những ý tưởng sáng tạo, dù chưa hoàn thiện hay kết quả chưa như mong đợi, vẫn được ghi nhận và xem xét thấu đáo nếu xuất phát từ tâm huyết, họ sẽ trút bỏ được gánh nặng tâm lý sợ sai, sợ bị trù dập.
Thêm vào đó, công tâm, khách quan trong đánh giá, trong công tác tổ chức thực hiện, cấp ủy và lãnh đạo các cấp cần giữ vững nguyên tắc công bằng. Chúng ta kiên quyết xử lý sai phạm, không bao che cho tiêu cực, tham nhũng; nhưng đồng thời phải bảo vệ đến cùng những cá nhân có tư duy sáng tạo, dám chịu trách nhiệm trước những đổi mới cần thiết. Sự phân định rạch ròi giữa hành vi cố ý vi phạm và rủi ro trong quá trình đổi mới chính là chiếc “đòn bẩy” để cán bộ yên tâm cống hiến.
Tiếp theo, biểu dương, nhân rộng các gương điển hình, cần kịp thời phát hiện, tuyên dương những mô hình hay, cách làm hiệu quả tại địa phương. Việc tôn vinh những người dám làm, dám chịu trách nhiệm sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa, khơi dậy niềm tin và lòng tự hào trong đội ngũ cán bộ, công chức tỉnh nhà.
Tóm lại, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số không hề loại trừ nhau, mà là hai mặt gắn bó biện chứng của một quá trình phát triển bền vững, vì lợi ích chung, kiến tạo Việt Nam hùng cường, hưng thịnh, người dân có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện. Chống tham nhũng, lãng phí là để tạo khoảng không gian, môi trường trong sạch, lành mạnh, dọn đường cho những giá trị sáng tạo đích thực lên ngôi. Việc kiên quyết, kiên trì làm sách bộ máy chính là bảo đảm chính trị vững chắc nhất để đưa nước ta phát triển mạnh mẽ và đúng hướng trong kỷ nguyên số./.
Tài liệu tham khảo
1. Bộ Chính trị (2021), Kết luận số 14-KL/TW ngày 22/9/2021 về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, t.1, tr.47.
[1] Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, t.1, tr.47.
Tác giả bài viết: Dương Thuỷ - Khoa Nhà nước và Pháp luật
Ý kiến bạn đọc
Danh mục
Thống kê truy cập
- Đang truy cập142
- Hôm nay16,529
- Tháng hiện tại426,647
- Tổng lượt truy cập2,165,138