Trường Chính Trị Tỉnh Đồng Tháp
VIỆT NAM VỚI SỨ MỆNH GÌN GIỮ HÒA BÌNH LIÊN HỢP QUỐC: TRÁCH NHIỆM VÀ UY TÍN QUỐC TẾ
Hòa bình, ổn định và phát triển bền vững là khát vọng chung của nhân loại, đồng thời là mục tiêu cao cả mà cộng đồng quốc tế không ngừng theo đuổi. Trong bối cảnh thế giới vẫn tồn tại nhiều điểm nóng xung đột, bất ổn chính trị, khủng bố, khủng hoảng nhân đạo và những thách thức an ninh phi truyền thống, vai trò của lực lượng gìn giữ hòa bình thuộc Liên Hợp Quốc ngày càng trở nên quan trọng.
Trải qua nhiều cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, thấu hiểu sâu sắc giá trị của hòa bình, Việt Nam đã chủ động và từng bước tham gia tích cực vào các hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc. Thông qua việc cử lực lượng tham gia các phái bộ gìn giữ hòa bình, Việt Nam không chỉ thể hiện trách nhiệm của một quốc gia thành viên mà còn khẳng định uy tín, vị thế và bản lĩnh của Việt Nam trên trường quốc tế, khẳng định giá trị thực tiễn của đường lối đối ngoại nhất quán, hòa bình, hợp tác và phát triển của Đảng và Nhà nước.
1. Gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc – Sứ mệnh vì hòa bình và an ninh toàn cầu
Gìn giữ hòa bình là một trong những chức năng cốt lõi của Liên Hợp Quốc, được hình thành ngay từ những năm đầu sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Lực lượng gìn giữ hòa bình được triển khai nhằm thực hiện các nhiệm vụ đảm bảo an ninh, hỗ trợ chính trị cần thiết; khôi phục, kiến tạo một nền hòa bình ổn định lâu dài1.
Khác với hoạt động quân sự truyền thống, gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc được tiến hành trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản: sự chấp thuận của các bên liên quan, thái độ không thiên vị và không sử dụng vũ lực trừ trường hợp cần thiết ở cấp chiến thuật và được sự cho phép của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, các lực lượng giữ gìn hòa bình vẫn có thể được phép “sử dụng mọi phương tiện cần thiết” để tự vệ chính đáng hoặc bảo vệ nhiệm vụ của mình, như: ngăn ngừa các âm mưu gây rối tiến trình hòa bình, bảo vệ dân thường hoặc trợ giúp nhà cầm quyền duy trì trật tự công cộng2. Chính những nguyên tắc đó đã làm nên bản chất nhân văn, hòa bình và hợp tác quốc tế của hoạt động gìn giữ hòa bình.
Trong bối cảnh thế giới ngày nay, khi xung đột vũ trang thường gắn liền với khủng hoảng nhân đạo, di cư, nghèo đói và bất bình đẳng, vai trò của lực lượng gìn giữ hòa bình càng trở nên đa dạng, phức tạp và đòi hỏi cao hơn về trình độ, bản lĩnh, cũng như tinh thần trách nhiệm quốc tế.
2. Quá trình Việt Nam tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc
Việt Nam bắt đầu tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc từ năm 2014, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong tiến trình hội nhập quốc tế sâu rộng. Từ những sĩ quan đầu tiên làm nhiệm vụ cá nhân tại Phái bộ gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc ở Nam Sudan, đến năm 2025, Việt Nam đã triển khai thành công 1.083 lượt sĩ quan, quân nhân Quân đội nhân dân Việt Nam và sĩ quan Công an nhân dân với 2 loại hình đơn vị và cá nhân3. Đặc biệt, việc Việt Nam triển khai các đơn vị Bệnh viện dã chiến cấp 2 và Đội Công binh tới các phái bộ tại châu Phi đã thể hiện năng lực tổ chức, chỉ huy, bảo đảm hậu cần – kỹ thuật và trình độ chuyên môn cao của lực lượng Việt Nam. Những nhiệm vụ như khám chữa bệnh, cứu trợ nhân đạo, xây dựng hạ tầng, rà phá bom mìn, hỗ trợ cộng đồng địa phương đã để lại dấu ấn tích cực, được Liên Hợp Quốc và nước sở tại đánh giá cao.
Sự tham gia của Việt Nam vào hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng mà còn có giá trị thực tiễn sâu sắc. Những đóng góp của Việt Nam đã trực tiếp cải thiện điều kiện an ninh, y tế, hạ tầng và đời sống của người dân tại các khu vực xung đột.
Thông qua hoạt động gìn giữ hòa bình, Việt Nam góp phần thúc đẩy đối thoại, hòa giải, xây dựng lòng tin giữa các bên, hỗ trợ tiến trình chính trị và tái thiết hậu xung đột. Đồng thời, việc tham gia các phái bộ cũng giúp Việt Nam tích lũy kinh nghiệm thực tiễn, nâng cao năng lực quốc phòng, khả năng phối hợp đa phương và ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống. Nâng cao uy tín, vị thế và hình ảnh quốc tế của Việt Nam. Là minh chứng sinh động cho một Việt Nam chủ động, trách nhiệm, thành viên tích cực của cộng đồng quốc tế.
3. Những thách thức và yêu cầu đặt ra trong thời gian tới
Bên cạnh những kết quả tích cực, việc tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc cũng đặt ra nhiều thách thức.
Thứ nhất, môi trường an ninh bất ổn và rủi ro cao
Các phái bộ gìn giữ hòa bình thường được triển khai tại những khu vực đang diễn ra xung đột kéo dài, chủ yếu ở châu Phi và Trung Đông. Đây là những địa bàn có tình hình chính trị – xã hội phức tạp, sự hiện diện đan xen của nhiều lực lượng vũ trang, nguy cơ bạo lực luôn thường trực. Trong nhiều trường hợp, lực lượng gìn giữ hòa bình có thể trở thành mục tiêu đe dọa của các nhóm cực đoan. Điều này, đặt ra thách thức to lớn đối với lực lượng tham gia gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc nói chung, cũng như đối với cán bộ, chiến sĩ Việt Nam nói riêng.
Tuy nhiên, vượt lên những rủi ro, Việt Nam kiên trì tham gia các phái bộ gìn giữ hòa bình, thể hiện tinh thần trách nhiệm, ý chí cống hiến vì hòa bình, đồng thời khẳng định bản lĩnh, uy tín và hình ảnh người quân nhân Việt Nam trong môi trường quốc tế.
Thứ hai, điều kiện sinh hoạt và khí hậu khắc nghiệt
Thời tiết cực đoan cùng sự thiếu thốn về cơ sở hạ tầng là một trong những thách thức lớn đối với lực lượng Việt Nam khi tham gia các phái bộ gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc. Tại nhiều địa bàn, khí hậu khắc nghiệt với nhiệt độ cao kéo dài, điều kiện sinh hoạt tại chỗ còn hạn chế, nguồn nước sạch khan hiếm, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh dịch bệnh,.
Tuy nhiên, trong môi trường gian khổ đó, sức chịu đựng bền bỉ, tinh thần kỷ luật và khả năng tự chủ của lực lượng Việt Nam được tôi luyện và thể hiện rõ nét, góp phần bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ, đồng thời khẳng định hình ảnh trách nhiệm, chuyên nghiệp của Việt Nam trong cộng đồng quốc tế.
Trong thời gian tới, trước yêu cầu ngày càng cao của hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng, yêu cầu đặt ra với hoạt động tham gia giữ gìn hòa bình Liên Hợp quốc của Việt Nam
Một là, tiếp tục khẳng định chủ trương nhất quán là duy trì lực lượng tại các địa bàn, đồng thời cam kết tham gia sâu rộng, thực chất và hiệu quả hơn vào hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc.
Hai là, trên cơ sở tổng kết thực tiễn những năm qua, tiếp tục tăng cường cả về số lượng, chất lượng đội ngũ cán bộ, sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp tham gia các phái bộ, gắn với chuẩn hóa trình độ ngoại ngữ, năng lực chuyên môn, kỹ năng làm việc đa quốc gia và khả năng thích ứng với môi trường đặc thù, phức tạp.
Ba là, trang thiết bị, phương tiện kỹ thuật được đầu tư, nâng cấp theo hướng hiện đại, đồng bộ và phù hợp tiêu chuẩn quốc, bảo đảm an toàn, hiệu quả trong thực hiện nhiệm vụ.
Kết luận
Tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc là bước đi chiến lược, thể hiện tầm nhìn dài hạn và bản lĩnh hội nhập quốc tế của Việt Nam. Đây không chỉ là trách nhiệm của một quốc gia thành viên mà còn là sự tiếp nối truyền thống yêu chuộng hòa bình, nhân ái và nghĩa tình của dân tộc Việt Nam.
Với những đóng góp thiết thực, hiệu quả và ngày càng chuyên nghiệp, Việt Nam đã và đang khẳng định uy tín quốc tế, góp phần tích cực vào sự nghiệp gìn giữ hòa bình, an ninh và phát triển bền vững của thế giới. Trong thời gian tới, phát huy những thành quả đã đạt được, Việt Nam sẽ tiếp tục là điểm sáng về trách nhiệm quốc tế, xứng đáng với niềm tin của cộng đồng quốc tế.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1,2 Quốc Ngọc, Vài nét về hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc, 14/11/2013, https://tapchiqptd.vn
3 Kiều Giang, Dấu ấn Việt Nam trên bản đồ gìn giữ hòa bình thế giới, 28/05/2025, https://nhandan.vn
Trải qua nhiều cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, thấu hiểu sâu sắc giá trị của hòa bình, Việt Nam đã chủ động và từng bước tham gia tích cực vào các hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc. Thông qua việc cử lực lượng tham gia các phái bộ gìn giữ hòa bình, Việt Nam không chỉ thể hiện trách nhiệm của một quốc gia thành viên mà còn khẳng định uy tín, vị thế và bản lĩnh của Việt Nam trên trường quốc tế, khẳng định giá trị thực tiễn của đường lối đối ngoại nhất quán, hòa bình, hợp tác và phát triển của Đảng và Nhà nước.
1. Gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc – Sứ mệnh vì hòa bình và an ninh toàn cầu
Gìn giữ hòa bình là một trong những chức năng cốt lõi của Liên Hợp Quốc, được hình thành ngay từ những năm đầu sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Lực lượng gìn giữ hòa bình được triển khai nhằm thực hiện các nhiệm vụ đảm bảo an ninh, hỗ trợ chính trị cần thiết; khôi phục, kiến tạo một nền hòa bình ổn định lâu dài1.
Khác với hoạt động quân sự truyền thống, gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc được tiến hành trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản: sự chấp thuận của các bên liên quan, thái độ không thiên vị và không sử dụng vũ lực trừ trường hợp cần thiết ở cấp chiến thuật và được sự cho phép của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, các lực lượng giữ gìn hòa bình vẫn có thể được phép “sử dụng mọi phương tiện cần thiết” để tự vệ chính đáng hoặc bảo vệ nhiệm vụ của mình, như: ngăn ngừa các âm mưu gây rối tiến trình hòa bình, bảo vệ dân thường hoặc trợ giúp nhà cầm quyền duy trì trật tự công cộng2. Chính những nguyên tắc đó đã làm nên bản chất nhân văn, hòa bình và hợp tác quốc tế của hoạt động gìn giữ hòa bình.
Trong bối cảnh thế giới ngày nay, khi xung đột vũ trang thường gắn liền với khủng hoảng nhân đạo, di cư, nghèo đói và bất bình đẳng, vai trò của lực lượng gìn giữ hòa bình càng trở nên đa dạng, phức tạp và đòi hỏi cao hơn về trình độ, bản lĩnh, cũng như tinh thần trách nhiệm quốc tế.
2. Quá trình Việt Nam tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc
Việt Nam bắt đầu tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc từ năm 2014, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong tiến trình hội nhập quốc tế sâu rộng. Từ những sĩ quan đầu tiên làm nhiệm vụ cá nhân tại Phái bộ gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc ở Nam Sudan, đến năm 2025, Việt Nam đã triển khai thành công 1.083 lượt sĩ quan, quân nhân Quân đội nhân dân Việt Nam và sĩ quan Công an nhân dân với 2 loại hình đơn vị và cá nhân3. Đặc biệt, việc Việt Nam triển khai các đơn vị Bệnh viện dã chiến cấp 2 và Đội Công binh tới các phái bộ tại châu Phi đã thể hiện năng lực tổ chức, chỉ huy, bảo đảm hậu cần – kỹ thuật và trình độ chuyên môn cao của lực lượng Việt Nam. Những nhiệm vụ như khám chữa bệnh, cứu trợ nhân đạo, xây dựng hạ tầng, rà phá bom mìn, hỗ trợ cộng đồng địa phương đã để lại dấu ấn tích cực, được Liên Hợp Quốc và nước sở tại đánh giá cao.
Sự tham gia của Việt Nam vào hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng mà còn có giá trị thực tiễn sâu sắc. Những đóng góp của Việt Nam đã trực tiếp cải thiện điều kiện an ninh, y tế, hạ tầng và đời sống của người dân tại các khu vực xung đột.
Thông qua hoạt động gìn giữ hòa bình, Việt Nam góp phần thúc đẩy đối thoại, hòa giải, xây dựng lòng tin giữa các bên, hỗ trợ tiến trình chính trị và tái thiết hậu xung đột. Đồng thời, việc tham gia các phái bộ cũng giúp Việt Nam tích lũy kinh nghiệm thực tiễn, nâng cao năng lực quốc phòng, khả năng phối hợp đa phương và ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống. Nâng cao uy tín, vị thế và hình ảnh quốc tế của Việt Nam. Là minh chứng sinh động cho một Việt Nam chủ động, trách nhiệm, thành viên tích cực của cộng đồng quốc tế.
3. Những thách thức và yêu cầu đặt ra trong thời gian tới
Bên cạnh những kết quả tích cực, việc tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc cũng đặt ra nhiều thách thức.
Thứ nhất, môi trường an ninh bất ổn và rủi ro cao
Các phái bộ gìn giữ hòa bình thường được triển khai tại những khu vực đang diễn ra xung đột kéo dài, chủ yếu ở châu Phi và Trung Đông. Đây là những địa bàn có tình hình chính trị – xã hội phức tạp, sự hiện diện đan xen của nhiều lực lượng vũ trang, nguy cơ bạo lực luôn thường trực. Trong nhiều trường hợp, lực lượng gìn giữ hòa bình có thể trở thành mục tiêu đe dọa của các nhóm cực đoan. Điều này, đặt ra thách thức to lớn đối với lực lượng tham gia gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc nói chung, cũng như đối với cán bộ, chiến sĩ Việt Nam nói riêng.
Tuy nhiên, vượt lên những rủi ro, Việt Nam kiên trì tham gia các phái bộ gìn giữ hòa bình, thể hiện tinh thần trách nhiệm, ý chí cống hiến vì hòa bình, đồng thời khẳng định bản lĩnh, uy tín và hình ảnh người quân nhân Việt Nam trong môi trường quốc tế.
Thứ hai, điều kiện sinh hoạt và khí hậu khắc nghiệt
Thời tiết cực đoan cùng sự thiếu thốn về cơ sở hạ tầng là một trong những thách thức lớn đối với lực lượng Việt Nam khi tham gia các phái bộ gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc. Tại nhiều địa bàn, khí hậu khắc nghiệt với nhiệt độ cao kéo dài, điều kiện sinh hoạt tại chỗ còn hạn chế, nguồn nước sạch khan hiếm, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh dịch bệnh,.
Tuy nhiên, trong môi trường gian khổ đó, sức chịu đựng bền bỉ, tinh thần kỷ luật và khả năng tự chủ của lực lượng Việt Nam được tôi luyện và thể hiện rõ nét, góp phần bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ, đồng thời khẳng định hình ảnh trách nhiệm, chuyên nghiệp của Việt Nam trong cộng đồng quốc tế.
Trong thời gian tới, trước yêu cầu ngày càng cao của hội nhập quốc tế và đối ngoại quốc phòng, yêu cầu đặt ra với hoạt động tham gia giữ gìn hòa bình Liên Hợp quốc của Việt Nam
Một là, tiếp tục khẳng định chủ trương nhất quán là duy trì lực lượng tại các địa bàn, đồng thời cam kết tham gia sâu rộng, thực chất và hiệu quả hơn vào hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc.
Hai là, trên cơ sở tổng kết thực tiễn những năm qua, tiếp tục tăng cường cả về số lượng, chất lượng đội ngũ cán bộ, sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp tham gia các phái bộ, gắn với chuẩn hóa trình độ ngoại ngữ, năng lực chuyên môn, kỹ năng làm việc đa quốc gia và khả năng thích ứng với môi trường đặc thù, phức tạp.
Ba là, trang thiết bị, phương tiện kỹ thuật được đầu tư, nâng cấp theo hướng hiện đại, đồng bộ và phù hợp tiêu chuẩn quốc, bảo đảm an toàn, hiệu quả trong thực hiện nhiệm vụ.
Kết luận
Tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc là bước đi chiến lược, thể hiện tầm nhìn dài hạn và bản lĩnh hội nhập quốc tế của Việt Nam. Đây không chỉ là trách nhiệm của một quốc gia thành viên mà còn là sự tiếp nối truyền thống yêu chuộng hòa bình, nhân ái và nghĩa tình của dân tộc Việt Nam.
Với những đóng góp thiết thực, hiệu quả và ngày càng chuyên nghiệp, Việt Nam đã và đang khẳng định uy tín quốc tế, góp phần tích cực vào sự nghiệp gìn giữ hòa bình, an ninh và phát triển bền vững của thế giới. Trong thời gian tới, phát huy những thành quả đã đạt được, Việt Nam sẽ tiếp tục là điểm sáng về trách nhiệm quốc tế, xứng đáng với niềm tin của cộng đồng quốc tế.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1,2 Quốc Ngọc, Vài nét về hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc, 14/11/2013, https://tapchiqptd.vn
3 Kiều Giang, Dấu ấn Việt Nam trên bản đồ gìn giữ hòa bình thế giới, 28/05/2025, https://nhandan.vn
Tác giả bài viết: ThS. Nguyễn Thị Duyên - Khoa Xây dựng Đảng
Ý kiến bạn đọc
Danh mục
Thống kê truy cập
- Đang truy cập20
- Hôm nay6,361
- Tháng hiện tại673,623
- Tổng lượt truy cập1,564,753