ỨNG DỤNG TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AI) TRONG GIẢNG DẠY LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TẠI CÁC TRƯỜNG CHÍNH TRỊ - CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC

Thứ năm - 25/06/2026 03:18 173 0
Ảnh: Giảng viên sử dụng Al trong giảng dạy lý luận chính trị
Ảnh: Giảng viên sử dụng Al trong giảng dạy lý luận chính trị
 
* Tóm tắt: Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có giáo dục và đào tạo. Đối với các trường chính trị, việc ứng dụng AI trong giảng dạy lý luận chính trị không chỉ góp phần đổi mới phương pháp giảng dạy, đáp ứng yêu cầu đào tạo cán bộ trong tình hình mới. Tuy nhiên, quá trình ứng dụng AI cũng đặt ra nhiều thách thức liên quan đến tính chính xác của thông tin, định hướng chính trị, liêm chính khoa học và năng lực số của đội ngũ giảng viên.
* Từ khoá: trí tuệ nhân tạo (AI), giảng dạy, trường chính trị,….
1. Đặt vấn đề
Ngày nay dưới sự phát triển vượt bậc của khoa học-công nghê, trí tuệ nhân tạo (AI) đang tác động đến tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội. Trong đó, giáo dục và đào tạo, AI được xem là một trong những công nghệ có khả năng tạo ra những thay đổi mang tính đột phá, góp phần đổi mới và nâng cao chất lượng dạy và học.
Đặc biệt, Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo và Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã xác định giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, đồng thời nhấn mạnh cần “chuyển đổi số toàn diện, phổ cập và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong giáo dục và đào tạo”[1] nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ đất nước trong kỷ nguyên mới.
Đối với các trường chính trị, nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý đòi hỏi phải không ngừng nâng cao chất lượng giảng dạy lý luận chính trị. Trước xu thế đó, ứng dụng AI trong giảng dạy tại các trường chính trị là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ cán bộ, lãnh đạo quản lý trong hệ thống chính trị ở Việt Nam hiện nay.
2. Nội dung nghiên cứu
2.1. (Cơ hội) Sự cần thiết từ việc ứng dụng AI trong giảng dạy lý luận chính trị tại các trường chính trị
Thứ nhất, hỗ trợ soạn giáo án và đổi mới phương pháp giảng dạy.
Thông qua các công cụ AI (như Gamma AI, Chat GPT, Gemini, Grok AI…,) giảng viên có thể xây dựng bài giảng điện tử, thiết kế các tình huống thảo luận, tổ chức các hoạt động học tập theo hướng phát huy tính chủ động của học viên. Đối với các môn lý luận chính trị vốn có nhiều nội dung mang tính khái quát và trừu tượng, khó nhớ AI giúp hệ thống hóa kiến thức thông qua sơ đồ tư duy, biểu đồ, hình ảnh và các mô hình mô phỏng. Qua đó, góp phần làm cho bài giảng sinh động hơn, thu hút tăng khả năng tiếp thu của người học.
Thứ hai, nâng cao chất lượng nguồn học liệu phục vụ giảng dạy và nghiên cứu khoa học.
AI có khả năng hỗ trợ giảng viên tìm kiếm, tổng hợp và xử lý lượng lớn thông tin trong thời gian ngắn. Giúp giảng viên thuận lợi hơn trong việc soạn giáo án, cập nhật kiến thức mới, thiết kế ngân hàng câu hỏi thi, kiểm tra. Bên cạnh đó, AI còn hỗ trợ trong nghiên cứu khoa học thông qua việc gợi ý chủ đề nghiên cứu, tóm tắt văn bản, phân tích dữ liệu và hỗ trợ trình bày nội dung nghiên cứu. Đây là điều kiện thuận lợi để nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học trong các trường chính trị đáp ứng yêu cầu xây dựng trường chính trị chuẩn.
Thứ ba, công cụ đắc lực hỗ trợ học viên tự học và tự nghiên cứu.
Một trong những yêu cầu quan trọng của đào tạo, bồi dưỡng cán bộ hiện nay là phát huy năng lực tự học, tự nghiên cứu của học viên. AI có thể đóng vai trò như một trợ lý học tập, hỗ trợ học viên tra cứu thông tin, giải đáp thắc mắc và tiếp cận các nguồn tri thức phong phú. Thông qua các nền tảng AI, học viên có thể học tập, nghiên cứu mọi lúc, mọi nơi, chủ động lựa chọn nội dung phù hợp với nhu cầu và năng lực của bản thân. Từ đó, góp phần nâng cao hiệu quả học tập và phát triển năng lực học tập suốt đời.
Thứ tư, nâng cao hiệu quả quản lý và đánh giá đào tạo.
AI còn được ứng dụng trong công tác kiểm tra, đánh giá và quản lý đào tạo. Các công cụ AI có thể hỗ trợ xây dựng đề kiểm tra, phân tích kết quả học tập, đánh giá mức độ tiếp thu của học viên và cung cấp phản hồi kịp thời. Việc khai thác dữ liệu học tập giúp nhà trường và giảng viên nắm bắt chính xác hơn tình hình học tập của học viên, từ đó có những điều chỉnh phù hợp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng tại trường.
2.2. Những thách thức đặt ra
Thứ nhất, nguy cơ sai lệch thông tin và ảnh hưởng đến định hướng chính trị.
Mặc dù AI có khả năng cung cấp lượng thông tin lớn, nhưng không phải mọi thông tin đều chính xác hoặc phù hợp với yêu cầu giáo dục lý luận chính trị. Một số nội dung do AI tạo ra có thể chưa được kiểm chứng hoặc phản ánh chưa đầy đủ bản chất của vấn đề. Đối với lĩnh vực lý luận chính trị, tính chính xác và định hướng chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nếu sử dụng thông tin không được thẩm định, chưa chính xác, người học có thể tiếp nhận những nhận thức chưa đúng hoặc thiếu cơ sở khoa học.

Thứ hai, nguy cơ lệ thuộc vào trí tuệ nhân tạo (AI).

Sự phát triển của AI tạo điều kiện thuận lợi cho học tập và nghiên cứu, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ làm giảm khả năng tư duy độc lập của người học. Khi quá phụ thuộc vào AI, học viên có thể hạn chế việc tự nghiên cứu, phân tích và phản biện. Đối với giáo dục lý luận chính trị, mục tiêu không chỉ là truyền đạt tri thức mà còn hình thành năng lực tư duy lý luận và khả năng vận dụng kiến thức, kỹ năng vào thực tiễn công tác.

Thứ ba, những vấn đề về liêm chính khoa học.

AI làm gia tăng các thách thức đối với tính trung thực, minh bạch và trách nhiệm trong hoạt động học thuật, bao gồm nguy cơ đạo văn, sử dụng nội dung do AI tạo ra mà không kiểm chứng hoặc tạo ra các dữ liệu, tài liệu tham khảo không có thật. Nhận thức được các nguy cơ đó, Quyết định số 2557/QĐ-BKHCN ngày 25/5/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ Quyết định Ban hành Hướng dẫn về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ đã dành một điều riêng về “Liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp khi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI)”, trong đó quy định: “Không sử dụng trí tuệ nhân tạo tạo dữ liệu giả, ảnh giả hoặc tài liệu tham khảo không có thật; Không sử dụng tài liệu do trí tuệ nhân tạo tạo ra chưa kiểm chứng làm tài liệu tham khảo”[2]; khẳng định “Trí tuệ nhân tạo chỉ được coi là công cụ hỗ trợ và người sử dụng phải chịu trách nhiệm cuối cùng về các nội dung, sản phẩm, tài liệu do trí tuệ nhân tạo tạo ra”[3].

Thứ tư, hạn chế về hạ tầng công nghệ và năng lực số.

Không phải tất cả các trường chính trị đều có điều kiện hạ tầng công nghệ đồng bộ để triển khai hiệu quả các ứng dụng AI. Bên cạnh đó, năng lực số của một bộ phận giảng viên và học viên còn hạn chế, dẫn đến khó khăn trong việc khai thác và sử dụng AI một cách hiệu quả. Đây là thách thức cần được giải quyết thông qua đầu tư cơ sở vật chất và nâng cao năng lực số cho đội ngũ giảng viên, học viên.
2.3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả ứng dụng AI trong giảng dạy lý luận chính trị tại các trường chính trị
Để nâng cao hiệu quả ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giảng dạy lý luận chính trị tại các trường chính trị cần thực hiện một số giải pháp sau:
Thứ nhất, nâng cao nhận thức của đội ngũ giảng viên và học viên về vị trí, vai trò, lợi ích và giới hạn của AI. Các trường chính trị cần tổ chức tập huấn, sinh hoạt chuyên môn, hội thảo khoa học về ứng dụng AI trong giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học. Nội dung thực hiện phải giúp giảng viên, học viên nhận thức đúng rằng AI là công cụ hỗ trợ đổi mới phương pháp giảng dạy, không thay thế vai trò chủ thể của con người, nhất là vai trò định hướng chính trị, tư tưởng của giảng viên.
Thứ hai, xây dựng quy định, hướng dẫn sử dụng AI trong giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học. Nhà trường cần ban hành quy định cụ thể về phạm vi sử dụng AI, trách nhiệm kiểm chứng thông tin, trích dẫn nguồn, bảo vệ dữ liệu và bảo đảm liêm chính học thuật. Giảng viên, học viên được sử dụng AI như phương tiện hỗ trợ, nhưng phải chịu trách nhiệm về nội dung, quan điểm và kết quả học tập, nghiên cứu của mình.
Thứ ba, tăng cường đầu tư hạ tầng công nghệ và xây dựng hệ thống học liệu số chính thống. Các trường chính trị cần từng bước nâng cấp internet, phòng học thông minh, thiết bị phục vụ giảng dạy và nền tảng quản lý học tập. Đồng thời, cần xây dựng kho học liệu số gồm giáo trình, văn kiện của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, tài liệu tham khảo, ngân hàng câu hỏi và tình huống thực tiễn địa phương.
Thứ tư, bồi dưỡng năng lực số và năng lực kiểm chứng thông tin cho đội ngũ giảng viên. Giảng viên trường chính trị cần được trang bị kỹ năng sử dụng AI, kỹ năng đặt câu lệnh, phân tích, chọn lọc, kiểm chứng và điều chỉnh sản phẩm do AI tạo ra. Các khoa chuyên môn cần lựa chọn giảng viên có năng lực làm lực lượng nòng cốt, sau đó bồi dưỡng, hỗ trợ đồng nghiệp trong quá trình giảng dạy.
Thứ năm, phát huy vai trò trung tâm của giảng viên trong giảng dạy lý luận chính trị. Trong lĩnh vực lý luận chính trị, AI không thể thay thế giảng viên trong việc truyền đạt lập trường, quan điểm, định hướng tư tưởng, giáo dục bản lĩnh chính trị và gắn lý luận với thực tiễn. Vì vậy, mọi sản phẩm do AI hỗ trợ phải được giảng viên kiểm chứng bằng nguồn tài liệu chính thống, bảo đảm tính khoa học, tính Đảng, tính định hướng và tính thực tiễn.
3. Kết luận
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra nhiều cơ hội đổi mới giảng dạy lý luận chính trị tại các trường chính trị, góp phần nâng cao chất lượng bài giảng, học liệu số và hiệu quả đào tạo. Tuy nhiên, việc ứng dụng AI cũng đặt ra những thách thức về tính chính xác của thông tin, định hướng chính trị, liêm chính khoa học và năng lực số của người sử dụng. Vì vậy, cần khai thác AI một cách phù hợp, phát huy vai trò định hướng của giảng viên nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong bối cảnh chuyển đổi số.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ Khoa Học và Công nghệ (2026), Quyết định số 2557/QĐ-BKHCN ngày 25/5/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ, Quyết định Ban hành Hướng dẫn về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2025), Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2024), Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
4. Lương Đông Sơn (2025), Ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy lý luận chính trị cho sinh viên hiện nay, Tạp chí điện tử lý luận chính trị, Ngày 4/11/2025. Truy cập tại: https://lyluanchinhtri.vn/ung-dung-tri-tue-nhan-tao-nham-nang-cao-hieu-qua-giang-day-ly-luan-chinh-tri-cho-sinh-vien-hien-nay-10262.html.
5. Nguyễn Văn Sỹ (2025), Chuyển đổi số để nâng cao chất lượng giảng dạy lý luận chính trị ở các trường chính trị tỉnh, thành phố hiện nay, Tạp chí điện tử lý luận chính trị, Ngày 13/5/2025. Truy cập tại: https://lyluanchinhtri.vn/chuyen-doi-so-de-nang-cao-chat-luong-giang-day-ly-luan-chinh-tri-o-cac-truong-chinh-tri-tinh-thanh-pho-hien-nay-6867.html.
 

[1] Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
[2] Quyết định số 2557/QĐ-BKHCN ngày 25/5/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ Quyết định Ban hành Hướng dẫn về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.
[3] Quyết định số 2557/QĐ-BKHCN ngày 25/5/2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ Quyết định Ban hành Hướng dẫn về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.

Tác giả bài viết: Lê Nguyễn Duy - Giảng viên Khoa Xây dựng Đảng

  Ý kiến bạn đọc

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây