Trường Chính Trị Tỉnh Đồng Tháp
CẬP NHẬT NỘI DUNG GIẢNG DẠY THEO HƯỚNG TIẾP CẬN TƯ DUY QUẢN TRỊ ĐỊA PHƯƠNG TRONG VĂN KIỆN ĐẠI HỘI XIV: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP
Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã bổ sung nhiều quan điểm mới về quản trị địa phương theo hướng hiện đại, kiến tạo phát triển, đáp ứng yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số quốc gia. Trên cơ sở phân tích những điểm mới về tư duy quản trị địa phương trong Văn kiện Đại hội XIV, bài viết làm rõ yêu cầu cập nhật các nội dung này vào chương trình giảng dạy lý luận chính trị tại các trường chính trị. Đồng thời, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm đổi mới nội dung, phương pháp giảng dạy và nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu xây dựng chính quyền địa phương hiện đại trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều quyết sách chiến lược nhằm tạo nền tảng cho mục tiêu phát triển nhanh và bền vững. Cùng với quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng, sắp xếp tổ chức bộ máy và đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, yêu cầu nâng cao chất lượng quản trị ở các cấp chính quyền ngày càng trở nên cấp thiết. Trong bối cảnh đó, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã bổ sung nhiều nhận thức mới về quản trị quốc gia nói chung và quản trị địa phương nói riêng, thể hiện bước phát triển trong tư duy lý luận của Đảng trước yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Điểm nổi bật của Văn kiện Đại hội XIV là sự chuyển đổi từ tư duy quản lý hành chính truyền thống sang tư duy quản trị hiện đại, kiến tạo phát triển, lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm mục tiêu. Tinh thần này được thể hiện thông qua các định hướng tiếp tục đổi mới tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, mạnh,, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; phát triển hạ tầng số và đổi mới phương thức quản trị trên nền tảng công nghệ. Những nội dung đó không chỉ tạo cơ sở cho việc hoàn thiện mô hình quản trị địa phương mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức.
Việc cập nhật kịp thời những quan điểm mới của Đảng vào chương trình giảng dạy lý luận chính trị có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu nâng cao năng lực thực thi công vụ ngày càng cao. Giảng dạy lý luận chính trị vì vậy cần vượt ra ngoài việc truyền đạt kiến thức, hướng tới hình thành tư duy quản trị, năng lực phân tích và khả năng vận dụng lý luận vào giải quyết những vấn đề thực tiễn ở cơ sở. Đây cũng là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ đáp ứng yêu cầu xây dựng nền hành chính hiện đại và chính quyền địa phương hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.
1. Những điểm mới về tư duy quản trị địa phương
Một trong những nội dung nổi bật của Văn kiện Đại hội XIV là sự phát triển về nhận thức đối với quản trị địa phương trong điều kiện đất nước bước sang giai đoạn phát triển mới. Nếu trước đây, hoạt động của chính quyền địa phương chủ yếu được nhìn nhận dưới góc độ thực hiện chức năng quản lý nhà nước và bảo đảm thi hành pháp luật thì trong Văn kiện Đại hội XIV, cách tiếp cận đã có sự chuyển biến rõ nét theo hướng đề cao năng lực kiến tạo, điều hành phát triển và phục vụ. Đây không đơn thuần là sự thay đổi về cách diễn đạt mà phản ánh bước phát triển trong tư duy lãnh đạo của Đảng, xuất phát từ yêu cầu đổi mới mô hình quản trị quốc gia, thích ứng với bối cảnh hội nhập quốc tế, chuyển đổi số và yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước.
Tư duy quản trị mới được thể hiện trước hết ở việc chuyển trọng tâm từ mô hình quản lý hành chính truyền thống sang mô hình quản trị kiến tạo phát triển. Trong cách tiếp cận truyền thống, chính quyền địa phương chủ yếu thực hiện chức năng quản lý bằng các công cụ hành chính, bảo đảm trật tự, kỷ cương và tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách của cấp trên. Tuy nhiên, yêu cầu phát triển trong giai đoạn hiện nay đòi hỏi chính quyền các cấp không chỉ hoàn thành tốt chức năng quản lý mà còn phải tạo dựng môi trường thuận lợi để huy động và phát huy mọi nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội. Điều đó đồng nghĩa với việc chính quyền cần chuyển từ tư duy “quản lý” sang tư duy “phục vụ”, từ cách điều hành mang tính mệnh lệnh hành chính sang phương thức quản trị dựa trên hiệu quả, chất lượng và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
Quan điểm này được thể hiện khá rõ trong định hướng phát triển hệ thống hạ tầng của đất nước. Văn kiện Đại hội XIV không chỉ đề cập đến hạ tầng giao thông, hạ tầng kinh tế hay hạ tầng xã hội như trước đây mà còn nhấn mạnh việc phát triển hạ tầng công nghệ phục vụ công tác quản lý, quản trị và kiến tạo phát triển. Cách tiếp cận này phản ánh nhận thức mới của Đảng về vai trò của công nghệ số trong hoạt động điều hành của chính quyền. Trong điều kiện chuyển đổi số đang diễn ra trên phạm vi toàn quốc, dữ liệu, nền tảng số và các ứng dụng công nghệ không còn là công cụ hỗ trợ đơn thuần mà đã trở thành một bộ phận cấu thành của năng lực quản trị địa phương. Chính quyền hiện đại không thể vận hành hiệu quả nếu thiếu hệ thống dữ liệu đồng bộ, quy trình xử lý thông tin minh bạch và khả năng kết nối giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị.
Điểm mới thứ hai là tư duy đổi mới tổ chức bộ máy được đặt trong tổng thể yêu cầu nâng cao chất lượng quản trị địa phương. Văn kiện Đại hội XIV tiếp tục khẳng định chủ trương xây dựng bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng “Tinh gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả”. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là mục tiêu tinh gọn không được hiểu đơn thuần là giảm đầu mối hay tinh giản biên chế, mà hướng tới xây dựng một bộ máy có khả năng vận hành thông suốt, giảm sự chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ và nâng cao trách nhiệm của từng cấp, từng cơ quan, từng cá nhân trong quá trình thực thi công vụ.
Thực tiễn nhiều năm qua cho thấy không ít hạn chế trong hoạt động của chính quyền địa phương bắt nguồn từ việc phân định chức năng chưa thật rõ ràng, cơ chế phối hợp còn thiếu đồng bộ, nhiều tầng nấc trung gian làm kéo dài thời gian giải quyết công việc và làm giảm hiệu quả quản lý nhà nước. Vì vậy, việc tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy không chỉ nhằm tiết kiệm nguồn lực mà còn tạo lập phương thức vận hành mới, trong đó mỗi cơ quan đều được xác định rõ vị trí, chức năng và trách nhiệm. Đây chính là nền tảng để nâng cao hiệu quả quản trị và tăng khả năng thích ứng của chính quyền địa phương trước những yêu cầu ngày càng phức tạp của quá trình phát triển.
Một nội dung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong tư duy quản trị địa phương của Đại hội XIV là tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo hướng thực chất hơn. Qua tổng kết thực tiễn, Đảng đã thẳng thắn chỉ ra những hạn chế còn tồn tại trong mối quan hệ giữa Trung ương và địa phương, nhất là tình trạng nhiều nhiệm vụ vẫn tập trung ở cấp trên, trong khi chính quyền địa phương chưa có đủ thẩm quyền để chủ động giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Điều này làm giảm tính linh hoạt trong quản lý, kéo dài thời gian xử lý công việc và chưa phát huy đầy đủ tính chủ động, sáng tạo của địa phương.
Từ nhận thức đó, Văn kiện Đại hội XIV xác định tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền trên nguyên tắc giao quyền phù hợp với năng lực quản trị của từng cấp chính quyền, đồng thời bảo đảm tính thống nhất trong quản lý nhà nước. Tư duy này thể hiện sự thay đổi quan trọng khi địa phương không còn được xem chủ yếu là cấp tổ chức thực hiện, mà từng bước trở thành chủ thể có quyền chủ động hơn trong hoạch định và tổ chức phát triển ở phạm vi được giao. Khi quyền hạn được mở rộng, địa phương sẽ có điều kiện phát huy lợi thế riêng, khai thác hiệu quả các nguồn lực và xử lý kịp thời những vấn đề nảy sinh từ thực tiễn mà không phải phụ thuộc quá nhiều vào cơ chế xin ý kiến hoặc chờ quyết định từ cấp trên.
Tuy nhiên, mở rộng quyền hạn không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Điểm đáng chú ý trong Văn kiện Đại hội XIV là phân cấp, phân quyền luôn được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình. Quyền hạn của mỗi cấp, mỗi cơ quan và mỗi cá nhân phải được xác định rõ ràng; đồng thời trách nhiệm của người đứng đầu cần được quy định cụ thể để bảo đảm mọi quyết định đều gắn với trách nhiệm chính trị và trách nhiệm pháp lý. Đây là bước phát triển quan trọng trong tư duy quản trị của Đảng, bởi quản trị hiện đại không chỉ dựa vào việc trao quyền mà còn phải xây dựng được cơ chế kiểm soát quyền lực hiệu quả, ngăn ngừa tình trạng lạm quyền, né tránh trách nhiệm hoặc đùn đẩy công việc.
Một điểm mới khác có thể nhận thấy là Văn kiện Đại hội XIV đặc biệt coi trọng việc xây dựng nền quản trị địa phương trên nền tảng số. Nếu như chuyển đổi số trước đây chủ yếu được nhìn nhận dưới góc độ ứng dụng công nghệ thông tin thì nay đã trở thành yêu cầu gắn với phương thức điều hành của chính quyền các cấp. Điều này đòi hỏi mỗi địa phương phải xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ, tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan, đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến và từng bước hình thành phương thức quản trị dựa trên dữ liệu. Việc khai thác hiệu quả các thành tựu của khoa học và công nghệ sẽ góp phần nâng cao chất lượng dự báo, hỗ trợ quá trình ra quyết định, đồng thời tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp tham gia nhiều hơn vào hoạt động quản lý nhà nước.
Nhìn từ tổng thể, những nội dung mới về quản trị địa phương trong Văn kiện Đại hội XIV cho thấy sự chuyển dịch từ tư duy quản lý truyền thống sang tư duy quản trị hiện đại, lấy hiệu quả phục vụ và phát triển làm mục tiêu xuyên suốt. Các chủ trương về đổi mới tổ chức bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng cường kiểm soát quyền lực và phát triển quản trị số không tồn tại riêng lẻ mà có mối liên hệ chặt chẽ, bổ sung cho nhau trong việc xây dựng chính quyền địa phương hiện đại, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển của đất nước. Đây cũng là những nội dung có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc, cần được nghiên cứu, cập nhật thường xuyên trong hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nhằm hình thành tư duy quản trị phù hợp với yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.
2. Định hướng cập nhật, vận dụng
Những nội dung mới về quản trị địa phương được xác định trong Văn kiện Đại hội XIV không chỉ góp phần hoàn thiện nhận thức lý luận của Đảng về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương, mà còn đặt ra yêu cầu phải đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ trong hệ thống chính trị. Đối với các trường chính trị, việc cập nhật những quan điểm mới này vào chương trình giảng dạy không đơn thuần là bổ sung thêm kiến thức thời sự, mà là quá trình điều chỉnh nội dung đào tạo theo hướng bám sát yêu cầu thực tiễn, giúp học viên hình thành tư duy quản trị phù hợp với những biến đổi đang diễn ra trong bộ máy nhà nước và đời sống xã hội.
Thực tiễn cho thấy, quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, đổi mới mô hình tổ chức chính quyền địa phương, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và thúc đẩy chuyển đổi số đang làm thay đổi đáng kể phương thức thực thi công vụ ở cấp cơ sở. Trong điều kiện đó, nếu chương trình đào tạo vẫn chủ yếu truyền đạt những kiến thức mang tính khái quát mà chưa kịp thời cập nhật các quan điểm mới của Đảng thì khoảng cách giữa lý luận và thực tiễn sẽ ngày càng lớn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo mà còn làm giảm khả năng vận dụng của học viên sau khi trở về địa phương công tác. Vì vậy, đưa những nội dung của Văn kiện Đại hội XIV vào giảng dạy cần được xem là một yêu cầu tất yếu nhằm bảo đảm tính cập nhật và sức sống của giáo dục lý luận chính trị trong giai đoạn hiện nay.
Đối với chương trình Trung cấp lý luận chính trị, việc vận dụng các quan điểm mới về quản trị địa phương cần được thực hiện theo hướng tích hợp vào những học phần có nội dung liên quan trực tiếp đến tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị, xây dựng Đảng, Nhà nước và quản lý hành chính nhà nước. Thay vì chỉ giới thiệu những chủ trương mới như một nội dung bổ sung, giảng viên cần phân tích làm rõ cơ sở hình thành của các quan điểm, mối quan hệ giữa những yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy với mục tiêu phát triển đất nước, cũng như những tác động của quá trình phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số đối với hoạt động của chính quyền địa phương. Cách tiếp cận này sẽ giúp học viên không chỉ ghi nhớ nội dung văn kiện mà còn hiểu được bản chất của quá trình đổi mới đang diễn ra.
Trong quá trình giảng dạy, cần chú trọng làm rõ sự chuyển biến trong tư duy quản trị từ mô hình quản lý hành chính truyền thống sang mô hình quản trị kiến tạo phát triển. Đây là nội dung có ý nghĩa nền tảng phản ánh sự thay đổi về vai trò của chính quyền địa phương trong bối cảnh phát triển mới. Nếu trước đây chính quyền chủ yếu thực hiện chức năng quản lý theo quy định của pháp luật thì hiện nay còn phải chủ động tạo lập môi trường thuận lợi để phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp, đồng thời phát huy hiệu quả các nguồn lực tại địa phương. Việc giúp học viên nhận thức rõ sự thay đổi này sẽ tạo cơ sở để hình thành tư duy lãnh đạo, quản lý phù hợp với yêu cầu thực tiễn sau khi được bố trí công tác.
Đối với các chương trình bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý theo chức danh hoặc vị trí việc làm, việc cập nhật tinh thần của Văn kiện Đại hội XIV càng có ý nghĩa thiết thực. Phần lớn học viên của các lớp bồi dưỡng đều đang trực tiếp đảm nhiệm công tác lãnh đạo, quản lý hoặc tham mưu tại các cơ quan trong hệ thống chính trị. Vì vậy, nội dung giảng dạy cần tập trung vào những vấn đề gắn với hoạt động điều hành thực tế như tổ chức bộ máy theo mô hình mới, phân định thẩm quyền giữa các cấp chính quyền, trách nhiệm của người đứng đầu, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan và yêu cầu kiểm soát quyền lực trong điều kiện đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Đây đều là những nội dung mà học viên có thể vận dụng ngay trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tại địa phương.
Bên cạnh việc cập nhật nội dung, phương pháp giảng dạy cũng cần có sự đổi mới để đáp ứng yêu cầu hình thành năng lực thực tiễn cho học viên. Nếu bài giảng chỉ dừng ở việc truyền đạt các quy định hoặc phân tích lý luận theo phương pháp thuyết trình truyền thống thì khó tạo điều kiện để học viên vận dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề đặt ra trong thực tế. Do đó, cần tăng cường các hình thức giảng dạy tích cực như thảo luận nhóm, phân tích tình huống, trao đổi kinh nghiệm quản lý hoặc tổ chức diễn đàn học thuật gắn với những vấn đề đang được triển khai tại địa phương. Thông qua việc xử lý các tình huống cụ thể, học viên sẽ có điều kiện đối chiếu giữa lý luận và thực tiễn, từ đó nâng cao khả năng tư duy, phân tích và ra quyết định.
Một hướng vận dụng quan trọng khác là tăng cường sử dụng các dẫn chứng thực tiễn trong bài giảng. Quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, thực hiện mô hình chính quyền địa phương mới, triển khai chuyển đổi số hay cải cách thủ tục hành chính ở các địa phương hiện nay đều là những nguồn tư liệu sinh động để minh họa cho các nguyên lý lý luận. Khi các vấn đề được đặt trong bối cảnh thực tế, học viên sẽ dễ dàng nhận diện được ý nghĩa của những chủ trương mới, đồng thời hiểu rõ hơn trách nhiệm của đội ngũ cán bộ trong việc tổ chức thực hiện các nghị quyết của Đảng. Đây cũng là cách để bài giảng lý luận chính trị trở nên gần gũi hơn với thực tiễn, tránh tình trạng nặng về truyền đạt kiến thức mà thiếu khả năng định hướng hành động.
Mục tiêu cuối cùng của việc cập nhật các quan điểm mới về quản trị địa phương vào chương trình đào tạo không chỉ dừng ở việc giúp học viên nắm được nội dung của Văn kiện Đại hội XIV. Điều quan trọng hơn là hình thành ở mỗi học viên năng lực vận dụng lý luận vào thực tiễn công tác, biết phân tích các vấn đề phát sinh từ cơ sở trên cơ sở quan điểm của Đảng và quy định của pháp luật, đồng thời có khả năng đề xuất những giải pháp phù hợp với điều kiện của từng địa phương. Khi đó, hoạt động giảng dạy lý luận chính trị sẽ thực sự trở thành quá trình chuẩn bị nguồn nhân lực có đủ bản lĩnh chính trị, tư duy đổi mới và năng lực quản trị để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
3. Một số giải pháp vận dụng cụ thể
Để các quan điểm mới về quản trị địa phương trong Văn kiện Đại hội XIV thực sự trở thành một bộ phận của chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tại các trường chính trị, việc cập nhật nội dung giảng dạy cần được tiến hành một cách đồng bộ, gắn với đổi mới phương pháp đào tạo và nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên. Đây không phải là việc bổ sung một số nội dung thời sự vào giáo án, mà là quá trình điều chỉnh toàn diện nhằm bảo đảm hoạt động giảng dạy luôn bám sát những yêu cầu phát triển của đất nước và thực tiễn tổ chức bộ máy chính quyền địa phương.
Thứ nhất, chủ động rà soát, cập nhật chương trình, giáo án và tài liệu giảng dạy theo tinh thần mới của Văn kiện Đại hội XIV. Đây là yêu cầu có tính nền tảng bởi mọi đổi mới trong hoạt động đào tạo đều phải bắt đầu từ nội dung giảng dạy. Các trường chính trị cần tổ chức rà soát toàn bộ chương trình đào tạo, nhất là những học phần liên quan đến xây dựng Đảng, Nhà nước, quản lý hành chính nhà nước và hệ thống chính trị để kịp thời bổ sung những quan điểm mới về quản trị địa phương. Quá trình cập nhật không nên dừng lại ở việc trích dẫn thêm các nội dung trong Văn kiện mà cần đặt những quan điểm đó trong mối liên hệ với sự phát triển của tư duy lý luận qua các kỳ đại hội, qua đó giúp học viên nhận diện được tính kế thừa và những điểm phát triển mới trong đường lối của Đảng.
Bên cạnh việc bổ sung nội dung, giáo án cũng cần được thiết kế theo hướng tăng cường tính phân tích và khả năng vận dụng. Những khái niệm như quản trị kiến tạo phát triển, phân cấp, phân quyền, kiểm soát quyền lực, quản trị số hay xây dựng chính quyền địa phương hiện đại cần được giải thích trên cơ sở thực tiễn đang diễn ra tại các địa phương, thay vì chỉ dừng lại ở việc giới thiệu khái niệm hoặc trình bày các quy định trong văn kiện. Khi nội dung bài giảng được gắn với những vấn đề mà học viên đang trực tiếp gặp trong quá trình công tác, hiệu quả tiếp thu sẽ cao hơn và khả năng vận dụng vào thực tiễn cũng được nâng lên.
Thứ hai, tiếp tục đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng phát huy tính chủ động của học viên và tăng cường gắn kết với thực tiễn quản trị địa phương. Đặc thù của học viên các trường chính trị là phần lớn đang công tác tại các cơ quan trong hệ thống chính trị, nhiều người trực tiếp tham gia quản lý hoặc tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương. Đây là nguồn thực tiễn rất phong phú mà giảng viên cần khai thác trong quá trình tổ chức dạy học. Thay vì chủ yếu sử dụng phương pháp thuyết trình, cần dành nhiều thời lượng hơn cho hoạt động trao đổi, thảo luận, phân tích tình huống và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn giữa các học viên.
Việc lựa chọn tình huống giảng dạy cũng cần xuất phát từ những vấn đề đang đặt ra trong quá trình đổi mới tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cải cách thủ tục hành chính hoặc triển khai chuyển đổi số ở cơ sở. Những nội dung này không chỉ giúp học viên hiểu rõ hơn các quan điểm của Đảng mà còn rèn luyện kỹ năng phân tích, xử lý và giải quyết những vấn đề phát sinh trong hoạt động lãnh đạo, quản lý. Qua đó, khoảng cách giữa lý luận và thực tiễn từng bước được thu hẹp, đồng thời khẳng định giá trị của giáo dục lý luận chính trị đối với công tác thực tiễn.
Một nội dung cũng cần được quan tâm là tăng cường sử dụng các mô hình điển hình và những kinh nghiệm hay từ địa phương làm tư liệu phục vụ giảng dạy. Mỗi địa phương đều có những cách làm sáng tạo trong cải cách hành chính, xây dựng chính quyền số hoặc nâng cao chất lượng phục vụ người dân. Việc lựa chọn những mô hình tiêu biểu để phân tích sẽ làm cho bài giảng trở nên sinh động, đồng thời tạo điều kiện để học viên so sánh, đối chiếu với thực tiễn nơi mình công tác và rút ra những kinh nghiệm phù hợp.
Thứ ba, nâng cao năng lực nghiên cứu, tổng kết lý luận và thực tiễn của đội ngũ giảng viên. Trong bối cảnh chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước liên tục được bổ sung, hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước, giảng viên các trường chính trị cần chủ động đổi mới tư duy nghiên cứu, tổng kết lý luận, thực tiễn và thường xuyên cập nhật kiến thức mới. Việc nắm vững nội dung Văn kiện Đại hội XIV không chỉ nhằm phục vụ công tác giảng dạy mà còn giúp giảng viên có cơ sở phân tích, lý giải những vấn đề thực tiễn dưới góc độ lý luận, tránh tình trạng truyền đạt kiến thức theo lối diễn giải đơn thuần hoặc tách rời thực tiễn.
Để thực hiện tốt yêu cầu này, mỗi giảng viên cần không ngừng nghiên cứu các văn kiện của Đảng, các quy định mới của Trung ương, đồng thời chủ động tham gia các hoạt động tổng kết lý luận và thực tiễn, nghiên cứu khoa học và khảo sát tại cơ sở. Đây là nguồn tư liệu quan trọng để làm giàu bài giảng, đồng thời giúp giảng viên có điều kiện kiểm chứng những vấn đề lý luận thông qua thực tiễn quản trị ở địa phương. Chỉ khi hiểu rõ thực tiễn đang vận động như thế nào thì việc phân tích các quan điểm của Đảng mới thật sự thuyết phục và có giá trị định hướng đối với học viên.
Cùng với đó, cần xây dựng môi trường học thuật trong các trường chính trị theo hướng khuyến khích trao đổi chuyên môn, tổ chức sinh hoạt khoa học, hội thảo chuyên đề và chia sẻ kinh nghiệm nghiên cứu giữa các giảng viên. Đây vừa là điều kiện để cập nhật kiến thức, vừa góp phần hình thành tư duy nghiên cứu liên ngành, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.
Thứ tư, tăng cường gắn kết hoạt động giảng dạy với nghiên cứu thực tiễn và tổng kết mô hình quản trị địa phương. Đây là giải pháp có ý nghĩa lâu dài bởi giảng dạy lý luận chính trị chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi luôn được nuôi dưỡng từ thực tiễn. Các trường chính trị cần mở rộng các chương trình nghiên cứu thực tế, khảo sát mô hình và tổng kết kinh nghiệm tại những địa phương có cách làm sáng tạo trong cải cách hành chính, chuyển đổi số, xây dựng chính quyền điện tử, phát triển chính quyền số hoặc tổ chức bộ máy theo mô hình mới. Những kết quả thu được từ hoạt động thực tiễn cần được đưa trở lại bài giảng như những minh chứng sinh động cho các vấn đề lý luận.
Cần khuyến khích học viên tham gia nghiên cứu, trao đổi và phản biện về các vấn đề đang đặt ra trong hoạt động quản trị địa phương. Thông qua quá trình này, học viên không chỉ củng cố kiến thức lý luận mà còn rèn luyện tư duy phản biện, kỹ năng phân tích chính sách và khả năng đề xuất giải pháp đối với những vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Đây cũng là tiền đề quan trọng để hình thành đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy đổi mới và năng lực quản trị đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.
Có thể khẳng định, việc nghiên cứu và vận dụng tinh thần quản trị địa phương theo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng vào chương trình giảng dạy lý luận chính trị không chỉ là một nhiệm vụ chuyên môn đơn thuần, mà còn là một yêu cầu khách quan, tất yếu trong tiến trình đổi mới đào tạo và bồi dưỡng cán bộ hiện nay. Trước những biến đổi mạnh mẽ của thực tiễn về tổ chức bộ máy và cơ chế phân cấp, phân quyền, việc cập nhật kịp thời tư duy về quản trị kiến tạo và tinh gọn hệ thống chính là chìa khóa để giữ cho lý luận luôn đồng hành cùng thực tiễn, đảm bảo tính định hướng và sức chiến đấu của công tác tư tưởng tại các trường chính trị. Sự chủ động của các trường chính trị trong việc truyền tải tinh thần quản trị địa phương của Đại hội XIV sẽ góp phần quan trọng vào việc khơi dậy khát vọng phát triển, hiện thực hóa mục tiêu phát triển của đưa đất nước.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (nguồn: https://baochinhphu.vn/van-kien-dai-hoi-dai-bieu-toan-quoc-lan-thu-xiv-cua-dang-102260206213400242.htm)
2.https://vov.vn/chinh-tri/tu-duy-va-tam-nhin-trong-xay-dung-van-kien-dai-hoi-xiv-cua-dang-post1262247.vov
3.https://quocphongthudo.vn/chong-dien-bien-hoa-binh/lam-that-bai-am-muu-dien-bien-hoa-binh/bai-3-van-kien-la-cong-cu-lanh-dao-va-quan-tri-hien-dai-huong-dan-hanh-dong.html
4.https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/mot-so-van-de-moi-quan-trong-trong-du-thao-cac-van-kien-trinh-dai-hoi-xiv-cua-dang-119251022061858291.htm
Điểm nổi bật của Văn kiện Đại hội XIV là sự chuyển đổi từ tư duy quản lý hành chính truyền thống sang tư duy quản trị hiện đại, kiến tạo phát triển, lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm mục tiêu. Tinh thần này được thể hiện thông qua các định hướng tiếp tục đổi mới tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, mạnh,, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; phát triển hạ tầng số và đổi mới phương thức quản trị trên nền tảng công nghệ. Những nội dung đó không chỉ tạo cơ sở cho việc hoàn thiện mô hình quản trị địa phương mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức.
Việc cập nhật kịp thời những quan điểm mới của Đảng vào chương trình giảng dạy lý luận chính trị có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu nâng cao năng lực thực thi công vụ ngày càng cao. Giảng dạy lý luận chính trị vì vậy cần vượt ra ngoài việc truyền đạt kiến thức, hướng tới hình thành tư duy quản trị, năng lực phân tích và khả năng vận dụng lý luận vào giải quyết những vấn đề thực tiễn ở cơ sở. Đây cũng là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ đáp ứng yêu cầu xây dựng nền hành chính hiện đại và chính quyền địa phương hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.
1. Những điểm mới về tư duy quản trị địa phương
Một trong những nội dung nổi bật của Văn kiện Đại hội XIV là sự phát triển về nhận thức đối với quản trị địa phương trong điều kiện đất nước bước sang giai đoạn phát triển mới. Nếu trước đây, hoạt động của chính quyền địa phương chủ yếu được nhìn nhận dưới góc độ thực hiện chức năng quản lý nhà nước và bảo đảm thi hành pháp luật thì trong Văn kiện Đại hội XIV, cách tiếp cận đã có sự chuyển biến rõ nét theo hướng đề cao năng lực kiến tạo, điều hành phát triển và phục vụ. Đây không đơn thuần là sự thay đổi về cách diễn đạt mà phản ánh bước phát triển trong tư duy lãnh đạo của Đảng, xuất phát từ yêu cầu đổi mới mô hình quản trị quốc gia, thích ứng với bối cảnh hội nhập quốc tế, chuyển đổi số và yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước.
Tư duy quản trị mới được thể hiện trước hết ở việc chuyển trọng tâm từ mô hình quản lý hành chính truyền thống sang mô hình quản trị kiến tạo phát triển. Trong cách tiếp cận truyền thống, chính quyền địa phương chủ yếu thực hiện chức năng quản lý bằng các công cụ hành chính, bảo đảm trật tự, kỷ cương và tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách của cấp trên. Tuy nhiên, yêu cầu phát triển trong giai đoạn hiện nay đòi hỏi chính quyền các cấp không chỉ hoàn thành tốt chức năng quản lý mà còn phải tạo dựng môi trường thuận lợi để huy động và phát huy mọi nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội. Điều đó đồng nghĩa với việc chính quyền cần chuyển từ tư duy “quản lý” sang tư duy “phục vụ”, từ cách điều hành mang tính mệnh lệnh hành chính sang phương thức quản trị dựa trên hiệu quả, chất lượng và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp.
Quan điểm này được thể hiện khá rõ trong định hướng phát triển hệ thống hạ tầng của đất nước. Văn kiện Đại hội XIV không chỉ đề cập đến hạ tầng giao thông, hạ tầng kinh tế hay hạ tầng xã hội như trước đây mà còn nhấn mạnh việc phát triển hạ tầng công nghệ phục vụ công tác quản lý, quản trị và kiến tạo phát triển. Cách tiếp cận này phản ánh nhận thức mới của Đảng về vai trò của công nghệ số trong hoạt động điều hành của chính quyền. Trong điều kiện chuyển đổi số đang diễn ra trên phạm vi toàn quốc, dữ liệu, nền tảng số và các ứng dụng công nghệ không còn là công cụ hỗ trợ đơn thuần mà đã trở thành một bộ phận cấu thành của năng lực quản trị địa phương. Chính quyền hiện đại không thể vận hành hiệu quả nếu thiếu hệ thống dữ liệu đồng bộ, quy trình xử lý thông tin minh bạch và khả năng kết nối giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị.
Điểm mới thứ hai là tư duy đổi mới tổ chức bộ máy được đặt trong tổng thể yêu cầu nâng cao chất lượng quản trị địa phương. Văn kiện Đại hội XIV tiếp tục khẳng định chủ trương xây dựng bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng “Tinh gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả”. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là mục tiêu tinh gọn không được hiểu đơn thuần là giảm đầu mối hay tinh giản biên chế, mà hướng tới xây dựng một bộ máy có khả năng vận hành thông suốt, giảm sự chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ và nâng cao trách nhiệm của từng cấp, từng cơ quan, từng cá nhân trong quá trình thực thi công vụ.
Thực tiễn nhiều năm qua cho thấy không ít hạn chế trong hoạt động của chính quyền địa phương bắt nguồn từ việc phân định chức năng chưa thật rõ ràng, cơ chế phối hợp còn thiếu đồng bộ, nhiều tầng nấc trung gian làm kéo dài thời gian giải quyết công việc và làm giảm hiệu quả quản lý nhà nước. Vì vậy, việc tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy không chỉ nhằm tiết kiệm nguồn lực mà còn tạo lập phương thức vận hành mới, trong đó mỗi cơ quan đều được xác định rõ vị trí, chức năng và trách nhiệm. Đây chính là nền tảng để nâng cao hiệu quả quản trị và tăng khả năng thích ứng của chính quyền địa phương trước những yêu cầu ngày càng phức tạp của quá trình phát triển.
Một nội dung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong tư duy quản trị địa phương của Đại hội XIV là tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo hướng thực chất hơn. Qua tổng kết thực tiễn, Đảng đã thẳng thắn chỉ ra những hạn chế còn tồn tại trong mối quan hệ giữa Trung ương và địa phương, nhất là tình trạng nhiều nhiệm vụ vẫn tập trung ở cấp trên, trong khi chính quyền địa phương chưa có đủ thẩm quyền để chủ động giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Điều này làm giảm tính linh hoạt trong quản lý, kéo dài thời gian xử lý công việc và chưa phát huy đầy đủ tính chủ động, sáng tạo của địa phương.
Từ nhận thức đó, Văn kiện Đại hội XIV xác định tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền trên nguyên tắc giao quyền phù hợp với năng lực quản trị của từng cấp chính quyền, đồng thời bảo đảm tính thống nhất trong quản lý nhà nước. Tư duy này thể hiện sự thay đổi quan trọng khi địa phương không còn được xem chủ yếu là cấp tổ chức thực hiện, mà từng bước trở thành chủ thể có quyền chủ động hơn trong hoạch định và tổ chức phát triển ở phạm vi được giao. Khi quyền hạn được mở rộng, địa phương sẽ có điều kiện phát huy lợi thế riêng, khai thác hiệu quả các nguồn lực và xử lý kịp thời những vấn đề nảy sinh từ thực tiễn mà không phải phụ thuộc quá nhiều vào cơ chế xin ý kiến hoặc chờ quyết định từ cấp trên.
Tuy nhiên, mở rộng quyền hạn không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Điểm đáng chú ý trong Văn kiện Đại hội XIV là phân cấp, phân quyền luôn được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình. Quyền hạn của mỗi cấp, mỗi cơ quan và mỗi cá nhân phải được xác định rõ ràng; đồng thời trách nhiệm của người đứng đầu cần được quy định cụ thể để bảo đảm mọi quyết định đều gắn với trách nhiệm chính trị và trách nhiệm pháp lý. Đây là bước phát triển quan trọng trong tư duy quản trị của Đảng, bởi quản trị hiện đại không chỉ dựa vào việc trao quyền mà còn phải xây dựng được cơ chế kiểm soát quyền lực hiệu quả, ngăn ngừa tình trạng lạm quyền, né tránh trách nhiệm hoặc đùn đẩy công việc.
Một điểm mới khác có thể nhận thấy là Văn kiện Đại hội XIV đặc biệt coi trọng việc xây dựng nền quản trị địa phương trên nền tảng số. Nếu như chuyển đổi số trước đây chủ yếu được nhìn nhận dưới góc độ ứng dụng công nghệ thông tin thì nay đã trở thành yêu cầu gắn với phương thức điều hành của chính quyền các cấp. Điều này đòi hỏi mỗi địa phương phải xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ, tăng cường kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan, đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến và từng bước hình thành phương thức quản trị dựa trên dữ liệu. Việc khai thác hiệu quả các thành tựu của khoa học và công nghệ sẽ góp phần nâng cao chất lượng dự báo, hỗ trợ quá trình ra quyết định, đồng thời tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp tham gia nhiều hơn vào hoạt động quản lý nhà nước.
Nhìn từ tổng thể, những nội dung mới về quản trị địa phương trong Văn kiện Đại hội XIV cho thấy sự chuyển dịch từ tư duy quản lý truyền thống sang tư duy quản trị hiện đại, lấy hiệu quả phục vụ và phát triển làm mục tiêu xuyên suốt. Các chủ trương về đổi mới tổ chức bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng cường kiểm soát quyền lực và phát triển quản trị số không tồn tại riêng lẻ mà có mối liên hệ chặt chẽ, bổ sung cho nhau trong việc xây dựng chính quyền địa phương hiện đại, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển của đất nước. Đây cũng là những nội dung có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc, cần được nghiên cứu, cập nhật thường xuyên trong hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ nhằm hình thành tư duy quản trị phù hợp với yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.
2. Định hướng cập nhật, vận dụng
Những nội dung mới về quản trị địa phương được xác định trong Văn kiện Đại hội XIV không chỉ góp phần hoàn thiện nhận thức lý luận của Đảng về tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương, mà còn đặt ra yêu cầu phải đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ trong hệ thống chính trị. Đối với các trường chính trị, việc cập nhật những quan điểm mới này vào chương trình giảng dạy không đơn thuần là bổ sung thêm kiến thức thời sự, mà là quá trình điều chỉnh nội dung đào tạo theo hướng bám sát yêu cầu thực tiễn, giúp học viên hình thành tư duy quản trị phù hợp với những biến đổi đang diễn ra trong bộ máy nhà nước và đời sống xã hội.
Thực tiễn cho thấy, quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, đổi mới mô hình tổ chức chính quyền địa phương, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và thúc đẩy chuyển đổi số đang làm thay đổi đáng kể phương thức thực thi công vụ ở cấp cơ sở. Trong điều kiện đó, nếu chương trình đào tạo vẫn chủ yếu truyền đạt những kiến thức mang tính khái quát mà chưa kịp thời cập nhật các quan điểm mới của Đảng thì khoảng cách giữa lý luận và thực tiễn sẽ ngày càng lớn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo mà còn làm giảm khả năng vận dụng của học viên sau khi trở về địa phương công tác. Vì vậy, đưa những nội dung của Văn kiện Đại hội XIV vào giảng dạy cần được xem là một yêu cầu tất yếu nhằm bảo đảm tính cập nhật và sức sống của giáo dục lý luận chính trị trong giai đoạn hiện nay.
Đối với chương trình Trung cấp lý luận chính trị, việc vận dụng các quan điểm mới về quản trị địa phương cần được thực hiện theo hướng tích hợp vào những học phần có nội dung liên quan trực tiếp đến tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị, xây dựng Đảng, Nhà nước và quản lý hành chính nhà nước. Thay vì chỉ giới thiệu những chủ trương mới như một nội dung bổ sung, giảng viên cần phân tích làm rõ cơ sở hình thành của các quan điểm, mối quan hệ giữa những yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy với mục tiêu phát triển đất nước, cũng như những tác động của quá trình phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số đối với hoạt động của chính quyền địa phương. Cách tiếp cận này sẽ giúp học viên không chỉ ghi nhớ nội dung văn kiện mà còn hiểu được bản chất của quá trình đổi mới đang diễn ra.
Trong quá trình giảng dạy, cần chú trọng làm rõ sự chuyển biến trong tư duy quản trị từ mô hình quản lý hành chính truyền thống sang mô hình quản trị kiến tạo phát triển. Đây là nội dung có ý nghĩa nền tảng phản ánh sự thay đổi về vai trò của chính quyền địa phương trong bối cảnh phát triển mới. Nếu trước đây chính quyền chủ yếu thực hiện chức năng quản lý theo quy định của pháp luật thì hiện nay còn phải chủ động tạo lập môi trường thuận lợi để phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp, đồng thời phát huy hiệu quả các nguồn lực tại địa phương. Việc giúp học viên nhận thức rõ sự thay đổi này sẽ tạo cơ sở để hình thành tư duy lãnh đạo, quản lý phù hợp với yêu cầu thực tiễn sau khi được bố trí công tác.
Đối với các chương trình bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý theo chức danh hoặc vị trí việc làm, việc cập nhật tinh thần của Văn kiện Đại hội XIV càng có ý nghĩa thiết thực. Phần lớn học viên của các lớp bồi dưỡng đều đang trực tiếp đảm nhiệm công tác lãnh đạo, quản lý hoặc tham mưu tại các cơ quan trong hệ thống chính trị. Vì vậy, nội dung giảng dạy cần tập trung vào những vấn đề gắn với hoạt động điều hành thực tế như tổ chức bộ máy theo mô hình mới, phân định thẩm quyền giữa các cấp chính quyền, trách nhiệm của người đứng đầu, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan và yêu cầu kiểm soát quyền lực trong điều kiện đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Đây đều là những nội dung mà học viên có thể vận dụng ngay trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tại địa phương.
Bên cạnh việc cập nhật nội dung, phương pháp giảng dạy cũng cần có sự đổi mới để đáp ứng yêu cầu hình thành năng lực thực tiễn cho học viên. Nếu bài giảng chỉ dừng ở việc truyền đạt các quy định hoặc phân tích lý luận theo phương pháp thuyết trình truyền thống thì khó tạo điều kiện để học viên vận dụng kiến thức vào giải quyết những vấn đề đặt ra trong thực tế. Do đó, cần tăng cường các hình thức giảng dạy tích cực như thảo luận nhóm, phân tích tình huống, trao đổi kinh nghiệm quản lý hoặc tổ chức diễn đàn học thuật gắn với những vấn đề đang được triển khai tại địa phương. Thông qua việc xử lý các tình huống cụ thể, học viên sẽ có điều kiện đối chiếu giữa lý luận và thực tiễn, từ đó nâng cao khả năng tư duy, phân tích và ra quyết định.
Một hướng vận dụng quan trọng khác là tăng cường sử dụng các dẫn chứng thực tiễn trong bài giảng. Quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, thực hiện mô hình chính quyền địa phương mới, triển khai chuyển đổi số hay cải cách thủ tục hành chính ở các địa phương hiện nay đều là những nguồn tư liệu sinh động để minh họa cho các nguyên lý lý luận. Khi các vấn đề được đặt trong bối cảnh thực tế, học viên sẽ dễ dàng nhận diện được ý nghĩa của những chủ trương mới, đồng thời hiểu rõ hơn trách nhiệm của đội ngũ cán bộ trong việc tổ chức thực hiện các nghị quyết của Đảng. Đây cũng là cách để bài giảng lý luận chính trị trở nên gần gũi hơn với thực tiễn, tránh tình trạng nặng về truyền đạt kiến thức mà thiếu khả năng định hướng hành động.
Mục tiêu cuối cùng của việc cập nhật các quan điểm mới về quản trị địa phương vào chương trình đào tạo không chỉ dừng ở việc giúp học viên nắm được nội dung của Văn kiện Đại hội XIV. Điều quan trọng hơn là hình thành ở mỗi học viên năng lực vận dụng lý luận vào thực tiễn công tác, biết phân tích các vấn đề phát sinh từ cơ sở trên cơ sở quan điểm của Đảng và quy định của pháp luật, đồng thời có khả năng đề xuất những giải pháp phù hợp với điều kiện của từng địa phương. Khi đó, hoạt động giảng dạy lý luận chính trị sẽ thực sự trở thành quá trình chuẩn bị nguồn nhân lực có đủ bản lĩnh chính trị, tư duy đổi mới và năng lực quản trị để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
3. Một số giải pháp vận dụng cụ thể
Để các quan điểm mới về quản trị địa phương trong Văn kiện Đại hội XIV thực sự trở thành một bộ phận của chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tại các trường chính trị, việc cập nhật nội dung giảng dạy cần được tiến hành một cách đồng bộ, gắn với đổi mới phương pháp đào tạo và nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên. Đây không phải là việc bổ sung một số nội dung thời sự vào giáo án, mà là quá trình điều chỉnh toàn diện nhằm bảo đảm hoạt động giảng dạy luôn bám sát những yêu cầu phát triển của đất nước và thực tiễn tổ chức bộ máy chính quyền địa phương.
Thứ nhất, chủ động rà soát, cập nhật chương trình, giáo án và tài liệu giảng dạy theo tinh thần mới của Văn kiện Đại hội XIV. Đây là yêu cầu có tính nền tảng bởi mọi đổi mới trong hoạt động đào tạo đều phải bắt đầu từ nội dung giảng dạy. Các trường chính trị cần tổ chức rà soát toàn bộ chương trình đào tạo, nhất là những học phần liên quan đến xây dựng Đảng, Nhà nước, quản lý hành chính nhà nước và hệ thống chính trị để kịp thời bổ sung những quan điểm mới về quản trị địa phương. Quá trình cập nhật không nên dừng lại ở việc trích dẫn thêm các nội dung trong Văn kiện mà cần đặt những quan điểm đó trong mối liên hệ với sự phát triển của tư duy lý luận qua các kỳ đại hội, qua đó giúp học viên nhận diện được tính kế thừa và những điểm phát triển mới trong đường lối của Đảng.
Bên cạnh việc bổ sung nội dung, giáo án cũng cần được thiết kế theo hướng tăng cường tính phân tích và khả năng vận dụng. Những khái niệm như quản trị kiến tạo phát triển, phân cấp, phân quyền, kiểm soát quyền lực, quản trị số hay xây dựng chính quyền địa phương hiện đại cần được giải thích trên cơ sở thực tiễn đang diễn ra tại các địa phương, thay vì chỉ dừng lại ở việc giới thiệu khái niệm hoặc trình bày các quy định trong văn kiện. Khi nội dung bài giảng được gắn với những vấn đề mà học viên đang trực tiếp gặp trong quá trình công tác, hiệu quả tiếp thu sẽ cao hơn và khả năng vận dụng vào thực tiễn cũng được nâng lên.
Thứ hai, tiếp tục đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng phát huy tính chủ động của học viên và tăng cường gắn kết với thực tiễn quản trị địa phương. Đặc thù của học viên các trường chính trị là phần lớn đang công tác tại các cơ quan trong hệ thống chính trị, nhiều người trực tiếp tham gia quản lý hoặc tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương. Đây là nguồn thực tiễn rất phong phú mà giảng viên cần khai thác trong quá trình tổ chức dạy học. Thay vì chủ yếu sử dụng phương pháp thuyết trình, cần dành nhiều thời lượng hơn cho hoạt động trao đổi, thảo luận, phân tích tình huống và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn giữa các học viên.
Việc lựa chọn tình huống giảng dạy cũng cần xuất phát từ những vấn đề đang đặt ra trong quá trình đổi mới tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cải cách thủ tục hành chính hoặc triển khai chuyển đổi số ở cơ sở. Những nội dung này không chỉ giúp học viên hiểu rõ hơn các quan điểm của Đảng mà còn rèn luyện kỹ năng phân tích, xử lý và giải quyết những vấn đề phát sinh trong hoạt động lãnh đạo, quản lý. Qua đó, khoảng cách giữa lý luận và thực tiễn từng bước được thu hẹp, đồng thời khẳng định giá trị của giáo dục lý luận chính trị đối với công tác thực tiễn.
Một nội dung cũng cần được quan tâm là tăng cường sử dụng các mô hình điển hình và những kinh nghiệm hay từ địa phương làm tư liệu phục vụ giảng dạy. Mỗi địa phương đều có những cách làm sáng tạo trong cải cách hành chính, xây dựng chính quyền số hoặc nâng cao chất lượng phục vụ người dân. Việc lựa chọn những mô hình tiêu biểu để phân tích sẽ làm cho bài giảng trở nên sinh động, đồng thời tạo điều kiện để học viên so sánh, đối chiếu với thực tiễn nơi mình công tác và rút ra những kinh nghiệm phù hợp.
Thứ ba, nâng cao năng lực nghiên cứu, tổng kết lý luận và thực tiễn của đội ngũ giảng viên. Trong bối cảnh chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước liên tục được bổ sung, hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước, giảng viên các trường chính trị cần chủ động đổi mới tư duy nghiên cứu, tổng kết lý luận, thực tiễn và thường xuyên cập nhật kiến thức mới. Việc nắm vững nội dung Văn kiện Đại hội XIV không chỉ nhằm phục vụ công tác giảng dạy mà còn giúp giảng viên có cơ sở phân tích, lý giải những vấn đề thực tiễn dưới góc độ lý luận, tránh tình trạng truyền đạt kiến thức theo lối diễn giải đơn thuần hoặc tách rời thực tiễn.
Để thực hiện tốt yêu cầu này, mỗi giảng viên cần không ngừng nghiên cứu các văn kiện của Đảng, các quy định mới của Trung ương, đồng thời chủ động tham gia các hoạt động tổng kết lý luận và thực tiễn, nghiên cứu khoa học và khảo sát tại cơ sở. Đây là nguồn tư liệu quan trọng để làm giàu bài giảng, đồng thời giúp giảng viên có điều kiện kiểm chứng những vấn đề lý luận thông qua thực tiễn quản trị ở địa phương. Chỉ khi hiểu rõ thực tiễn đang vận động như thế nào thì việc phân tích các quan điểm của Đảng mới thật sự thuyết phục và có giá trị định hướng đối với học viên.
Cùng với đó, cần xây dựng môi trường học thuật trong các trường chính trị theo hướng khuyến khích trao đổi chuyên môn, tổ chức sinh hoạt khoa học, hội thảo chuyên đề và chia sẻ kinh nghiệm nghiên cứu giữa các giảng viên. Đây vừa là điều kiện để cập nhật kiến thức, vừa góp phần hình thành tư duy nghiên cứu liên ngành, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.
Thứ tư, tăng cường gắn kết hoạt động giảng dạy với nghiên cứu thực tiễn và tổng kết mô hình quản trị địa phương. Đây là giải pháp có ý nghĩa lâu dài bởi giảng dạy lý luận chính trị chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi luôn được nuôi dưỡng từ thực tiễn. Các trường chính trị cần mở rộng các chương trình nghiên cứu thực tế, khảo sát mô hình và tổng kết kinh nghiệm tại những địa phương có cách làm sáng tạo trong cải cách hành chính, chuyển đổi số, xây dựng chính quyền điện tử, phát triển chính quyền số hoặc tổ chức bộ máy theo mô hình mới. Những kết quả thu được từ hoạt động thực tiễn cần được đưa trở lại bài giảng như những minh chứng sinh động cho các vấn đề lý luận.
Cần khuyến khích học viên tham gia nghiên cứu, trao đổi và phản biện về các vấn đề đang đặt ra trong hoạt động quản trị địa phương. Thông qua quá trình này, học viên không chỉ củng cố kiến thức lý luận mà còn rèn luyện tư duy phản biện, kỹ năng phân tích chính sách và khả năng đề xuất giải pháp đối với những vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Đây cũng là tiền đề quan trọng để hình thành đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy đổi mới và năng lực quản trị đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.
Có thể khẳng định, việc nghiên cứu và vận dụng tinh thần quản trị địa phương theo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng vào chương trình giảng dạy lý luận chính trị không chỉ là một nhiệm vụ chuyên môn đơn thuần, mà còn là một yêu cầu khách quan, tất yếu trong tiến trình đổi mới đào tạo và bồi dưỡng cán bộ hiện nay. Trước những biến đổi mạnh mẽ của thực tiễn về tổ chức bộ máy và cơ chế phân cấp, phân quyền, việc cập nhật kịp thời tư duy về quản trị kiến tạo và tinh gọn hệ thống chính là chìa khóa để giữ cho lý luận luôn đồng hành cùng thực tiễn, đảm bảo tính định hướng và sức chiến đấu của công tác tư tưởng tại các trường chính trị. Sự chủ động của các trường chính trị trong việc truyền tải tinh thần quản trị địa phương của Đại hội XIV sẽ góp phần quan trọng vào việc khơi dậy khát vọng phát triển, hiện thực hóa mục tiêu phát triển của đưa đất nước.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (nguồn: https://baochinhphu.vn/van-kien-dai-hoi-dai-bieu-toan-quoc-lan-thu-xiv-cua-dang-102260206213400242.htm)
2.https://vov.vn/chinh-tri/tu-duy-va-tam-nhin-trong-xay-dung-van-kien-dai-hoi-xiv-cua-dang-post1262247.vov
3.https://quocphongthudo.vn/chong-dien-bien-hoa-binh/lam-that-bai-am-muu-dien-bien-hoa-binh/bai-3-van-kien-la-cong-cu-lanh-dao-va-quan-tri-hien-dai-huong-dan-hanh-dong.html
4.https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/mot-so-van-de-moi-quan-trong-trong-du-thao-cac-van-kien-trinh-dai-hoi-xiv-cua-dang-119251022061858291.htm
Tác giả bài viết: ThS. Lê Thị Nhật Sang - Khoa Nhà nước và Pháp luật
Ý kiến bạn đọc
Bạn cần đăng nhập với tư cách là Thành viên chính thức để có thể bình luận
Danh mục
Thống kê truy cập
- Đang truy cập30
- Hôm nay10,443
- Tháng hiện tại562,651
- Tổng lượt truy cập3,122,817