Trường Chính Trị Tỉnh Đồng Tháp
XÂY DỰNG “LÁ CHẮN THÔNG TIN” TRƯỚC SỰ LỢI DỤNG CÔNG NGHỆ DEEPFAKE NHẰM XUYÊN TẠC, CHỐNG PHÁ ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC VIỆT NAM HIỆN NAY
Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, với trung tâm là trí tuệ nhân tạo (AI), đang làm thay đổi sâu sắc mọi mặt của đời sống xã hội. Trong đó, công nghệ deepfake – sự kết hợp giữa “deep learning” (học sâu) và “fake” (giả mạo) – nổi lên như một trong những thành tựu công nghệ vừa mang tính đột phá, vừa tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Deepfake cho phép tạo ra hình ảnh, giọng nói, video có độ chân thực cao đến mức người xem khó phân biệt thật – giả. Nếu được sử dụng đúng mục đích, deepfake có thể đem lại lợi ích trong các lĩnh vực đồi sống xã hội. công nghệ này có thể mang lại giá trị tích cực trong các lĩnh vực như điện ảnh, giáo dục, y học hay quốc phòng – an ninh. Tuy nhiên, khi bị lợi dụng, nó trở thành “vũ khí mềm” nguy hiểm, góp phần tạo ra và lan truyền thông tin sai lệch, gây nhiễu loạn không gian mạng và đe dọa đến an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Việt Nam đang chứng kiến sự bùng nổ về ứng dụng công nghệ thông tin, Internet và mạng xã hội. Sự phát triển mạnh mẽ này mở ra không gian giao tiếp rộng lớn, thuận lợi cho việc kết nối, trao đổi thông tin, thúc đẩy sáng tạo, đổi mới và hội nhập quốc tế. Đồng thời, mạng xã hội trở thành kênh quan trọng để người dân tiếp cận thông tin, tham gia phản biện và thể hiện ý kiến cá nhân.
Tuy nhiên, sự mở rộng nhanh chóng của không gian mạng cũng kéo theo những thách thức về quản lý, kiểm soát thông tin và bảo đảm an ninh quốc gia. Các thông tin sai lệch, xuyên tạc, bịa đặt dễ dàng lan truyền với tốc độ cao, gây ảnh hưởng đến nhận thức và niềm tin của công chúng. Trong đó, sự xuất hiện và phát triển của công nghệ deepfake, với khả năng tạo ra hình ảnh, video và giọng nói giả mạo gần như thực tế, càng làm gia tăng mức độ khó lường của các nguy cơ này.
Ở Việt Nam, các thế lực thù địch, phản động và những đối tượng cơ hội chính trị lợi dụng không gian mạng và các công nghệ mới để chống phá, xuyên tạc đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, hạ uy tín lãnh đạo, kích động tâm lý bất mãn và chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc. Thực tế này cho thấy, bên cạnh cơ hội phát triển, Việt Nam phải đối mặt với nguy cơ mất ổn định thông tin, đe dọa niềm tin của nhân dân và an ninh chính trị.
Do đó, xây dựng một hệ thống quản lý, kiểm soát thông tin hiệu quả, đồng thời nâng cao nhận thức, kỹ năng số và tinh thần cảnh giác của người dân là yêu cầu cấp bách. Chỉ khi kết hợp chặt chẽ giữa pháp luật, công nghệ, truyền thông và giáo dục, Việt Nam mới có thể vừa khai thác được các lợi ích của công nghệ số, vừa phòng chống các nguy cơ từ deepfake và các thông tin giả mạo, bảo vệ niềm tin xã hội, ổn định chính trị và an ninh quốc gia.
2. Nhận diện công nghệ deepfake
Deepfake là công nghệ mô phỏng hình ảnh khuôn mặt con người, được đặt tên theo cụm từ được kết hợp giữa “deep learning” (máy học) và “fake” (giả). Bản chất của deepfake là sử dụng các thuật toán học sâu để tạo ra các sản phẩm giả mạo như video, hình ảnh, giọng nói có độ chân thực cao đến mức con người khó có thể phân biệt được đâu là thật, đâu là giả. Đặc biệt, với sự phát triển của các công cụ như ElevenLabs hay các mô hình nguồn mở như DALL-E hay Stable Diffusion, việc tạo ra giọng nói giả có độ chính xác lên đến 99%, khiến cho việc phân biệt thật giả trở nên vô cùng khó khăn. Công nghệ này nếu được sử dụng đúng hướng, có thể hỗ trợ tích cực cho các ngành sáng tạo, điện ảnh, truyền thông, giáo dục, cả y học và quốc phòng - an ninh. Song, nếu bị lợi dụng lại trở thành một loại vũ khí mới trong không gian mạng, có sức công phá mạnh mẽ đối với an ninh chính trị, trật tự xã hội và niềm tin của nhân dân.
3. Tác động và nguy cơ của Deepfake đối với xã hội và an ninh quốc gia
Thời lượng cho các video giả ngắn, song có một mẫu số chung là đều hàm chứa sự bịa đặt, sai trái, xuyên tạc. Điều đáng bàn là sự phát triển của công nghệ deepfake khiến các sản phẩm giả mạo ngày càng tinh vi, khó phân biệt và khi lan truyền trên mạng xã hội dễ dàng thâm nhập vào đời sống xã hội, tiêm nhiễm vào nhận thức của người dân, đặc biệt là giới trẻ vốn tiếp cận thông tin mạng nhiều nhưng kỹ năng kiểm chứng còn hạn chế.
Deepfake làm mờ ranh giới giữa thật và giả. Khi người dân không phân biệt được đâu là thông tin chính thống, đâu là giả mạo sẽ bị cuốn vào vòng xoáy của âm mưu, thủ đoạn chống phá cách mạng Việt Nam, biến họ thành những “quân bài”, “con tốt” trong chiến lược “diễn biến hòa bình”. Tính nguy hại của deepfake không thể xem nhẹ, bởi tác động không chỉ dừng lại ở phạm vi thông tin sai trái, mà còn có thể tạo ra sự lệch lạc trong nhận thức, khủng hoảng niềm tin của một bộ phận người dùng mạng xã hội, làm lung lay tâm lý, tư tưởng và đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia.
Mục đích của các thế lực thù địch sử dụng deepfake nhằm làm giảm sút niềm tin của nhân dân đối với vai trò lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước; bôi nhọ các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, làm xấu bức tranh đời sống chính trị, kinh tế - xã hội; kích động tâm lý bất mãn, tiêu cực trong một bộ phận nhân dân; gây mất ổn định chính trị; chia rẽ mối quan hệ Đảng, Nhà nước với nhân dân, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Sâu xa hơn là phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, làm chệch hướng con đường đi lên CNXH ở nước ta hiện nay.
4. Nhận diện các thủ đoạn lợi dụng deepfake của các thế lực thù địch
Nhìn lại thực tiễn, có thể thấy các thủ đoạn lợi dụng deepfake của các thế lực thù địch khá đa dạng và tinh vi. Phổ biến nhất là việc tạo dựng các video giả mạo nhằm bôi nhọ, hạ uy tín lãnh đạo Đảng và Nhà nước. Thông qua các công cụ deepfake, chúng tạo dựng những hình ảnh, phát ngôn hoặc hành vi hoàn toàn không có thật, rồi gán ghép cho các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, từ đó thêu dệt những câu chuyện liên quan đến đời tư, đạo đức hoặc lợi ích kinh tế.
Ngoài ra, deepfake còn được sử dụng như một công cụ để sản xuất và lan truyền tin giả, xuyên tạc đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước. Những “bằng chứng giả” dưới dạng video hay âm thanh được dựng lên nhằm tạo ra sự hoang mang trong xã hội. Điều đó thể hiện ở chỗ, thông qua deepfake các thế lực thù địch phát tán video về những câu chuyện giả để đả phá về công tác chuẩn bị cho đại hội Đảng các cấp, tự biên, tự diễn về câu chuyện nhân sự trước thềm đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.
Chúng lợi dụng những khó khăn, bất cập trong đời sống xã hội để thổi phồng, dựa vào những vấn đề tiêu cực nổi cộm, dư luận trong nước, quốc tế quan tâm để gây nhiễu loạn thông tin. Từ đó, chúng tìm cách quy chụp, đổ lỗi nguyên nhân những vấn đề đó là do Đảng, chính quyền. Thậm chí có thể giả mạo, chỉnh sửa, cắt ghép lời phát biểu của người đứng đầu cơ quan, đơn vị, địa phương liên quan đến lĩnh vực kinh tế, chính trị, quốc phòng, an ninh, đối ngoại thành một phiên bản giả nhằm gây hiểu lầm, kích động tâm lý hoang mang, bất ổn.
Một thủ đoạn khác mà các đối tượng phản động thường xuyên sử dụng là lợi dụng deepfake để kích động tư tưởng chống đối, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Các thế lực thù địch dựng video giả mạo nhằm tạo cảm giác như có lời kêu gọi biểu tình, chống đối từ phía những người nổi tiếng hoặc từ những nhóm xã hội cụ thể, qua đó kích động mâu thuẫn giữa nhân dân với chính quyền, giữa các dân tộc, tôn giáo hoặc các tầng lớp xã hội khác nhau.
Những sản phẩm giả mạo này thường được tung lên các nền tảng mang xã hội như Facebook, YouTube, TikTok rồi lan truyền với tốc độ chóng mặt, nhất là khi gắn với các sự kiện chính trị nhạy cảm. Nội dung deepfake do các thế lực tạo nên với nhiều hình thức đa dạng, phong phú, khi thì núp dưới vỏ bọc là những video với ngôn từ, hình ảnh nhân vật giả tạo theo hướng “hóm hỉnh” “gây cười”, có lúc lại hàm chứa biểu cảm “bi thương”, “ai oán” hoặc châm biếm để kích thích tính tò mò, hiếu kỳ của một bộ phận công chúng và thu hút sự theo dõi, quan tâm của người dùng mạng xã hội.
5. Đấu tranh, phòng chống các thủ đoạn lợi dụng deepfake để xuyên tạc, chống phá Đảng và Nhà nước
Đấu tranh và phòng chống sự lợi dụng deepfake để chống phá Việt Nam là một nhiệm vụ cần được triển khai đồng bộ, toàn diện, với sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Trước hết, về phía Nhà nước, cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý để có cơ sở xử lý mạnh mẽ các hành vi lợi dụng deepfake. Luật An ninh mạng, các nghị định liên quan đến quản lý thông tin trên không gian mạng cần được cụ thể hóa, điều chỉnh, bổ sung để bảo đảm tính bao quát, toàn diện, đồng thời đưa ra các chế tài cụ thể và biện pháp bịt kín những lỗ hổng về mặt pháp lý từ các hình thức tấn công và gian lận mới do công nghệ tạo ra.
Cùng với đó, các cơ quan chức năng phải tăng cường quản lý, giám sát không gian mạng, phối hợp với các nền tảng mạng xã hội trong và ngoài nước để kịp thời phát hiện, gỡ bỏ các nội dung giả mạo độc hại từ deepfake. Ngoài ra, cần đẩy mạnh đầu tư vào nghiên cứu, phát triển công nghệ nhận diện deepfake, xây dựng các công cụ kiểm chứng tự động, hỗ trợ cơ quan quản lý và người dân trong việc xác minh thông tin. Thông qua đó, xác định đâu là nội dung có sử dụng deepfake để gây hại, từ đó có các biện pháp nghiệp vụ để ngăn chặn, loại bỏ.
Về phía các doanh nghiệp công nghệ, đặc biệt là những nền tảng mạng xã hội có lượng người dùng lớn tại Việt Nam, trách nhiệm trong quản lý nội dung cần được đề cao. Các doanh nghiệp phải xây dựng, hoàn thiện các thuật toán, công cụ nhận diện và gắn cảnh báo đối với nội dung nghi ngờ là deepfake, đồng thời phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý để xử lý kịp thời các trường hợp vi phạm. Việc phát triển những hệ thống “truy vết số” nhằm xác định nguồn gốc của các nội dung giả mạo cũng là một hướng đi quan trọng, giúp ngăn chặn từ gốc các hành vi lợi dụng công nghệ để chống phá.
Đối với người dân, việc nâng cao nhận thức, ý thức cảnh giác là yếu tố quyết định. Mỗi công dân cần hiểu rõ bản chất, nguy cơ và thủ đoạn lợi dụng deepfake để có thái độ thận trọng khi tiếp nhận thông tin. Khi gặp các video, hình ảnh có nội dung nhạy cảm, cần kiểm chứng qua nhiều nguồn, đặc biệt là qua các kênh thông tin chính thống. Việc không chia sẻ, không phát tán những nội dung chưa được kiểm chứng là hành động thiết thực góp phần ngăn chặn sự lan truyền của tin giả. Việc trang bị kỹ năng số, kỹ năng truyền thông và tinh thần trách nhiệm công dân trên không gian mạng sẽ góp phần quan trọng trong việc xây dựng một môi trường mạng lành mạnh, an toàn.
Cũng cần thấy rằng, đấu tranh với mặt trái của deepfake không chỉ là xử lý hậu quả khi nó đã xuất hiện, mà quan trọng hơn là tạo dựng một hệ sinh thái thông tin minh bạch, tin cậy, nơi người dân được cung cấp đầy đủ, kịp thời, chính xác các thông tin cần thiết từ các cơ quan chức năng và báo chí chính thống.
Khi niềm tin của công chúng được củng cố bằng những nguồn tin chính xác, những sản phẩm giả mạo sẽ khó có đất để lan truyền, khó có thể tạo ra tác động tiêu cực. Do đó, cùng với việc kiểm soát, xử lý thông tin xấu độc, việc nâng cao chất lượng thông tin chính thống, đổi mới cách thức truyền thông, sử dụng hiệu quả các nền tảng mạng xã hội để lan tỏa thông tin tích cực, chính xác là vô cùng cần thiết.
Có thể khẳng định rằng sự xuất hiện của công nghệ deepfake đã tạo ra những thách thức chưa từng có đối với công tác bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở Việt Nam. Các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị đang lợi dụng công nghệ này như một công cụ mới để thực hiện âm mưu chống phá. Để đối phó hiệu quả, cần có một chiến lược tổng thể và dài hạn, trong đó pháp luật, công nghệ, truyền thông và giáo dục đóng vai trò trụ cột.
Chỉ khi các cơ quan chức năng chủ động, các doanh nghiệp công nghệ trách nhiệm, người dân cảnh giác và toàn xã hội đồng thuận mới có thể hạn chế tối đa những tác động tiêu cực của deepfake, đồng thời khai thác mặt tích cực của công nghệ số cho sự phát triển bền vững. Đó không chỉ là nhiệm vụ cấp bách trước mắt mà còn là chiến lược lâu dài để bảo vệ vững chắc niềm tin của nhân dân, sự ổn định chính trị và an ninh quốc gia trong kỷ nguyên số./.
Tuy nhiên, sự mở rộng nhanh chóng của không gian mạng cũng kéo theo những thách thức về quản lý, kiểm soát thông tin và bảo đảm an ninh quốc gia. Các thông tin sai lệch, xuyên tạc, bịa đặt dễ dàng lan truyền với tốc độ cao, gây ảnh hưởng đến nhận thức và niềm tin của công chúng. Trong đó, sự xuất hiện và phát triển của công nghệ deepfake, với khả năng tạo ra hình ảnh, video và giọng nói giả mạo gần như thực tế, càng làm gia tăng mức độ khó lường của các nguy cơ này.
Ở Việt Nam, các thế lực thù địch, phản động và những đối tượng cơ hội chính trị lợi dụng không gian mạng và các công nghệ mới để chống phá, xuyên tạc đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, hạ uy tín lãnh đạo, kích động tâm lý bất mãn và chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc. Thực tế này cho thấy, bên cạnh cơ hội phát triển, Việt Nam phải đối mặt với nguy cơ mất ổn định thông tin, đe dọa niềm tin của nhân dân và an ninh chính trị.
Do đó, xây dựng một hệ thống quản lý, kiểm soát thông tin hiệu quả, đồng thời nâng cao nhận thức, kỹ năng số và tinh thần cảnh giác của người dân là yêu cầu cấp bách. Chỉ khi kết hợp chặt chẽ giữa pháp luật, công nghệ, truyền thông và giáo dục, Việt Nam mới có thể vừa khai thác được các lợi ích của công nghệ số, vừa phòng chống các nguy cơ từ deepfake và các thông tin giả mạo, bảo vệ niềm tin xã hội, ổn định chính trị và an ninh quốc gia.
2. Nhận diện công nghệ deepfake
Deepfake là công nghệ mô phỏng hình ảnh khuôn mặt con người, được đặt tên theo cụm từ được kết hợp giữa “deep learning” (máy học) và “fake” (giả). Bản chất của deepfake là sử dụng các thuật toán học sâu để tạo ra các sản phẩm giả mạo như video, hình ảnh, giọng nói có độ chân thực cao đến mức con người khó có thể phân biệt được đâu là thật, đâu là giả. Đặc biệt, với sự phát triển của các công cụ như ElevenLabs hay các mô hình nguồn mở như DALL-E hay Stable Diffusion, việc tạo ra giọng nói giả có độ chính xác lên đến 99%, khiến cho việc phân biệt thật giả trở nên vô cùng khó khăn. Công nghệ này nếu được sử dụng đúng hướng, có thể hỗ trợ tích cực cho các ngành sáng tạo, điện ảnh, truyền thông, giáo dục, cả y học và quốc phòng - an ninh. Song, nếu bị lợi dụng lại trở thành một loại vũ khí mới trong không gian mạng, có sức công phá mạnh mẽ đối với an ninh chính trị, trật tự xã hội và niềm tin của nhân dân.
3. Tác động và nguy cơ của Deepfake đối với xã hội và an ninh quốc gia
Thời lượng cho các video giả ngắn, song có một mẫu số chung là đều hàm chứa sự bịa đặt, sai trái, xuyên tạc. Điều đáng bàn là sự phát triển của công nghệ deepfake khiến các sản phẩm giả mạo ngày càng tinh vi, khó phân biệt và khi lan truyền trên mạng xã hội dễ dàng thâm nhập vào đời sống xã hội, tiêm nhiễm vào nhận thức của người dân, đặc biệt là giới trẻ vốn tiếp cận thông tin mạng nhiều nhưng kỹ năng kiểm chứng còn hạn chế.
Deepfake làm mờ ranh giới giữa thật và giả. Khi người dân không phân biệt được đâu là thông tin chính thống, đâu là giả mạo sẽ bị cuốn vào vòng xoáy của âm mưu, thủ đoạn chống phá cách mạng Việt Nam, biến họ thành những “quân bài”, “con tốt” trong chiến lược “diễn biến hòa bình”. Tính nguy hại của deepfake không thể xem nhẹ, bởi tác động không chỉ dừng lại ở phạm vi thông tin sai trái, mà còn có thể tạo ra sự lệch lạc trong nhận thức, khủng hoảng niềm tin của một bộ phận người dùng mạng xã hội, làm lung lay tâm lý, tư tưởng và đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia.
Mục đích của các thế lực thù địch sử dụng deepfake nhằm làm giảm sút niềm tin của nhân dân đối với vai trò lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước; bôi nhọ các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, làm xấu bức tranh đời sống chính trị, kinh tế - xã hội; kích động tâm lý bất mãn, tiêu cực trong một bộ phận nhân dân; gây mất ổn định chính trị; chia rẽ mối quan hệ Đảng, Nhà nước với nhân dân, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Sâu xa hơn là phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, làm chệch hướng con đường đi lên CNXH ở nước ta hiện nay.
4. Nhận diện các thủ đoạn lợi dụng deepfake của các thế lực thù địch
Nhìn lại thực tiễn, có thể thấy các thủ đoạn lợi dụng deepfake của các thế lực thù địch khá đa dạng và tinh vi. Phổ biến nhất là việc tạo dựng các video giả mạo nhằm bôi nhọ, hạ uy tín lãnh đạo Đảng và Nhà nước. Thông qua các công cụ deepfake, chúng tạo dựng những hình ảnh, phát ngôn hoặc hành vi hoàn toàn không có thật, rồi gán ghép cho các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, từ đó thêu dệt những câu chuyện liên quan đến đời tư, đạo đức hoặc lợi ích kinh tế.
Ngoài ra, deepfake còn được sử dụng như một công cụ để sản xuất và lan truyền tin giả, xuyên tạc đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước. Những “bằng chứng giả” dưới dạng video hay âm thanh được dựng lên nhằm tạo ra sự hoang mang trong xã hội. Điều đó thể hiện ở chỗ, thông qua deepfake các thế lực thù địch phát tán video về những câu chuyện giả để đả phá về công tác chuẩn bị cho đại hội Đảng các cấp, tự biên, tự diễn về câu chuyện nhân sự trước thềm đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.
Chúng lợi dụng những khó khăn, bất cập trong đời sống xã hội để thổi phồng, dựa vào những vấn đề tiêu cực nổi cộm, dư luận trong nước, quốc tế quan tâm để gây nhiễu loạn thông tin. Từ đó, chúng tìm cách quy chụp, đổ lỗi nguyên nhân những vấn đề đó là do Đảng, chính quyền. Thậm chí có thể giả mạo, chỉnh sửa, cắt ghép lời phát biểu của người đứng đầu cơ quan, đơn vị, địa phương liên quan đến lĩnh vực kinh tế, chính trị, quốc phòng, an ninh, đối ngoại thành một phiên bản giả nhằm gây hiểu lầm, kích động tâm lý hoang mang, bất ổn.
Một thủ đoạn khác mà các đối tượng phản động thường xuyên sử dụng là lợi dụng deepfake để kích động tư tưởng chống đối, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Các thế lực thù địch dựng video giả mạo nhằm tạo cảm giác như có lời kêu gọi biểu tình, chống đối từ phía những người nổi tiếng hoặc từ những nhóm xã hội cụ thể, qua đó kích động mâu thuẫn giữa nhân dân với chính quyền, giữa các dân tộc, tôn giáo hoặc các tầng lớp xã hội khác nhau.
Những sản phẩm giả mạo này thường được tung lên các nền tảng mang xã hội như Facebook, YouTube, TikTok rồi lan truyền với tốc độ chóng mặt, nhất là khi gắn với các sự kiện chính trị nhạy cảm. Nội dung deepfake do các thế lực tạo nên với nhiều hình thức đa dạng, phong phú, khi thì núp dưới vỏ bọc là những video với ngôn từ, hình ảnh nhân vật giả tạo theo hướng “hóm hỉnh” “gây cười”, có lúc lại hàm chứa biểu cảm “bi thương”, “ai oán” hoặc châm biếm để kích thích tính tò mò, hiếu kỳ của một bộ phận công chúng và thu hút sự theo dõi, quan tâm của người dùng mạng xã hội.
5. Đấu tranh, phòng chống các thủ đoạn lợi dụng deepfake để xuyên tạc, chống phá Đảng và Nhà nước
Đấu tranh và phòng chống sự lợi dụng deepfake để chống phá Việt Nam là một nhiệm vụ cần được triển khai đồng bộ, toàn diện, với sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Trước hết, về phía Nhà nước, cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý để có cơ sở xử lý mạnh mẽ các hành vi lợi dụng deepfake. Luật An ninh mạng, các nghị định liên quan đến quản lý thông tin trên không gian mạng cần được cụ thể hóa, điều chỉnh, bổ sung để bảo đảm tính bao quát, toàn diện, đồng thời đưa ra các chế tài cụ thể và biện pháp bịt kín những lỗ hổng về mặt pháp lý từ các hình thức tấn công và gian lận mới do công nghệ tạo ra.
Cùng với đó, các cơ quan chức năng phải tăng cường quản lý, giám sát không gian mạng, phối hợp với các nền tảng mạng xã hội trong và ngoài nước để kịp thời phát hiện, gỡ bỏ các nội dung giả mạo độc hại từ deepfake. Ngoài ra, cần đẩy mạnh đầu tư vào nghiên cứu, phát triển công nghệ nhận diện deepfake, xây dựng các công cụ kiểm chứng tự động, hỗ trợ cơ quan quản lý và người dân trong việc xác minh thông tin. Thông qua đó, xác định đâu là nội dung có sử dụng deepfake để gây hại, từ đó có các biện pháp nghiệp vụ để ngăn chặn, loại bỏ.
Về phía các doanh nghiệp công nghệ, đặc biệt là những nền tảng mạng xã hội có lượng người dùng lớn tại Việt Nam, trách nhiệm trong quản lý nội dung cần được đề cao. Các doanh nghiệp phải xây dựng, hoàn thiện các thuật toán, công cụ nhận diện và gắn cảnh báo đối với nội dung nghi ngờ là deepfake, đồng thời phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý để xử lý kịp thời các trường hợp vi phạm. Việc phát triển những hệ thống “truy vết số” nhằm xác định nguồn gốc của các nội dung giả mạo cũng là một hướng đi quan trọng, giúp ngăn chặn từ gốc các hành vi lợi dụng công nghệ để chống phá.
Đối với người dân, việc nâng cao nhận thức, ý thức cảnh giác là yếu tố quyết định. Mỗi công dân cần hiểu rõ bản chất, nguy cơ và thủ đoạn lợi dụng deepfake để có thái độ thận trọng khi tiếp nhận thông tin. Khi gặp các video, hình ảnh có nội dung nhạy cảm, cần kiểm chứng qua nhiều nguồn, đặc biệt là qua các kênh thông tin chính thống. Việc không chia sẻ, không phát tán những nội dung chưa được kiểm chứng là hành động thiết thực góp phần ngăn chặn sự lan truyền của tin giả. Việc trang bị kỹ năng số, kỹ năng truyền thông và tinh thần trách nhiệm công dân trên không gian mạng sẽ góp phần quan trọng trong việc xây dựng một môi trường mạng lành mạnh, an toàn.
Cũng cần thấy rằng, đấu tranh với mặt trái của deepfake không chỉ là xử lý hậu quả khi nó đã xuất hiện, mà quan trọng hơn là tạo dựng một hệ sinh thái thông tin minh bạch, tin cậy, nơi người dân được cung cấp đầy đủ, kịp thời, chính xác các thông tin cần thiết từ các cơ quan chức năng và báo chí chính thống.
Khi niềm tin của công chúng được củng cố bằng những nguồn tin chính xác, những sản phẩm giả mạo sẽ khó có đất để lan truyền, khó có thể tạo ra tác động tiêu cực. Do đó, cùng với việc kiểm soát, xử lý thông tin xấu độc, việc nâng cao chất lượng thông tin chính thống, đổi mới cách thức truyền thông, sử dụng hiệu quả các nền tảng mạng xã hội để lan tỏa thông tin tích cực, chính xác là vô cùng cần thiết.
Có thể khẳng định rằng sự xuất hiện của công nghệ deepfake đã tạo ra những thách thức chưa từng có đối với công tác bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở Việt Nam. Các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị đang lợi dụng công nghệ này như một công cụ mới để thực hiện âm mưu chống phá. Để đối phó hiệu quả, cần có một chiến lược tổng thể và dài hạn, trong đó pháp luật, công nghệ, truyền thông và giáo dục đóng vai trò trụ cột.
Chỉ khi các cơ quan chức năng chủ động, các doanh nghiệp công nghệ trách nhiệm, người dân cảnh giác và toàn xã hội đồng thuận mới có thể hạn chế tối đa những tác động tiêu cực của deepfake, đồng thời khai thác mặt tích cực của công nghệ số cho sự phát triển bền vững. Đó không chỉ là nhiệm vụ cấp bách trước mắt mà còn là chiến lược lâu dài để bảo vệ vững chắc niềm tin của nhân dân, sự ổn định chính trị và an ninh quốc gia trong kỷ nguyên số./.
Tài liệu tham khảo
1. Luật An ninh mạng số 24/2018/QH14.
2. Nghị định số 147/2024/NĐ-CP ngày 09/11/2024 của Chính phủ về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng.
3. Công ty Cổ phần Công nghệ An ninh mạng Quốc gia Việt Nam (NCS),(2024). Báo cáo tình hình an ninh mạng Việt Nam 2024. Hà Nội: NCS. Truy cập từ https://ncsgroup.vn/wp-content/uploads/2025/01/NCS-Bao-cao-an-ninh-mang-2024.pdf
4. Nguyễn Thanh Tùng (2021), An ninh thông tin trong bối cảnh chuyển đổi số. Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị quốc gia.
5. Bạch Thị Nhã Nam - Phạm Dương Hoàng Phúc (2025), Deepfake và thách thức pháp luật. Báo Kinh tế Sài Gòn Online, đăng ngày 03/11/2025.
6. Lê Thiên Hương (2024), Deepfake – nguy cơ an ninh sâu rộng từ trí tuệ nhân tạo, Báo Kinh tế Sài Gòn Online, đăng ngày 09/12/2024.
7. Kietzmann, J., & Angell, I. (2020). Deepfakes: Trick or treat?, Business Horizons, 63(2), 135–146.
UNESCO (2021). Deepfake Technology: Challenges and Policy Responses, Paris: UNESCO Publishing.
2. Nghị định số 147/2024/NĐ-CP ngày 09/11/2024 của Chính phủ về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng.
3. Công ty Cổ phần Công nghệ An ninh mạng Quốc gia Việt Nam (NCS),(2024). Báo cáo tình hình an ninh mạng Việt Nam 2024. Hà Nội: NCS. Truy cập từ https://ncsgroup.vn/wp-content/uploads/2025/01/NCS-Bao-cao-an-ninh-mang-2024.pdf
4. Nguyễn Thanh Tùng (2021), An ninh thông tin trong bối cảnh chuyển đổi số. Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị quốc gia.
5. Bạch Thị Nhã Nam - Phạm Dương Hoàng Phúc (2025), Deepfake và thách thức pháp luật. Báo Kinh tế Sài Gòn Online, đăng ngày 03/11/2025.
6. Lê Thiên Hương (2024), Deepfake – nguy cơ an ninh sâu rộng từ trí tuệ nhân tạo, Báo Kinh tế Sài Gòn Online, đăng ngày 09/12/2024.
7. Kietzmann, J., & Angell, I. (2020). Deepfakes: Trick or treat?, Business Horizons, 63(2), 135–146.
UNESCO (2021). Deepfake Technology: Challenges and Policy Responses, Paris: UNESCO Publishing.
Tác giả bài viết: ThS. Lê Thị Nhật Sang- Khoa Nhà nước và Pháp luật
Ý kiến bạn đọc
Danh mục
Thống kê truy cập
- Đang truy cập3
- Hôm nay1,411
- Tháng hiện tại19,948
- Tổng lượt truy cập477,539