CẢI CÁCH CHẾ ĐỘ CÔNG VỤ ĐÁP ỨNG YÊU CẦU QUẢN TRỊ TOÀN DIỆN VÀ KIẾN TẠO PHÁT TRIỂN
- Thứ ba - 09/06/2026 03:05
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Tóm tắt:
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chuyển đổi số và thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, hoạt động công vụ đang đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với đội ngũ cán bộ, công chức. Do đó, cải cách chế độ công vụ trở thành nhiệm vụ quan trọng nhằm xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp, trách nhiệm và phục vụ Nhân dân hiệu quả hơn. Bài viết phân tích yêu cầu cải cách chế độ công vụ trong xu hướng quản trị toàn diện và đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn hiện nay.
1. Đặt vấn đề
Cải cách công vụ, công chức là nội dung quan trọng, có vai trò quyết định sự thành công của cải cách nền hành chính nhà nước nói riêng và phát triển kinh tế - xã hội nói chung. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh cán bộ có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng, quyết định sự thành bại của cách mạng: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “Muôn việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém”[1], do đó mỗi cán bộ đảm đương từng vị trí công tác phải biết phối hợp, giúp đỡ nhau thì đơn vị, tổ chức mới phát triển và thành công. Vì vậy, việc xây đội ngũ cán bộ, công chức có năng lực, trách nhiệm, phục vụ Nhân dân hiệu quả là yêu cầu quan trọng trong giai đoạn hiện nay.
2. Nội dung
2.1. Cải cách chế độ công vụ
Cải cách hành chính ở Việt Nam diễn ra theo từng giai đoạn phát triển của đất nước. Theo Nghị quyết số 76 thì cải cách hành chính giai đoạn 2021 – 2030 có sáu nội dung trọng tâm và cải cách chế độ công vụ giữ vị trí đặc biệt quan trọng bởi vì đội ngũ cán bộ, công chức là chủ thể trực tiếp tổ chức thực thi chính sách, pháp luật và cung cấp dịch vụ công cho người dân.
Công vụ là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước do cán bộ, công chức tiến hành theo quy định của pháp luật nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước, phục vụ lợi ích nhà nước, nhân dân và xã hội.
Cải cách chế độ công vụ là quá trình đổi mới chính sách, pháp luật về tuyển dụng, sử dụng và đánh giá cán bộ, công chức. Trọng tâm là xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp, minh bạch, liêm chính, hướng tới kết quả và phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn.
Cải cách chế độ công vụ giai đoạn 2021–2030 tập trung vào 4 nội dung trọng tâm:
Một là, cải cách chính sách tuyển dụng. Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý cán bộ, công chức, viên chức nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Đồng thời, cần đổi mới các quy định về tiêu chuẩn chức danh, ngạch công chức và chức danh nghề nghiệp viên chức; đổi mới công tác tuyển dụng, sử dụng, bổ nhiệm và luân chuyển cán bộ, công chức, viên chức theo hướng khoa học, khách quan. Việc mở rộng thi tuyển cạnh tranh đối với các chức danh lãnh đạo, quản lý cũng là giải pháp quan trọng nhằm lựa chọn những người có năng lực thực chất. Qua đó, công tác tuyển dụng được thực hiện công khai, minh bạch, cạnh tranh và linh hoạt hơn, góp phần thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao vào khu vực công.
Hai là, cải cách chế độ việc làm. Đây là quá trình chuyển đổi từ mô hình công vụ chức nghiệp sang mô hình công vụ theo vị trí việc làm, lấy hiệu quả công việc làm thước đo chủ yếu. Theo đó, việc tinh giản biên chế được thực hiện gắn với cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức theo vị trí việc làm và khung năng lực. Việc bố trí, sử dụng nhân sự phải bảo đảm đúng người, đúng việc, phát huy tối đa năng lực của mỗi cá nhân. Bên cạnh đó, phương pháp đánh giá cán bộ, công chức, viên chức được đổi mới theo hướng dựa trên kết quả, sản phẩm công việc cụ thể, đồng thời tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trong thực thi công vụ.
Ba là, cải cách chính sách tiền lương. Trọng tâm của nội dung này là xây dựng chế độ tiền lương mới theo vị trí việc làm, phản ánh đúng giá trị lao động và mức độ đóng góp của cán bộ, công chức, viên chức. Cùng với đó, cơ chế quản lý tiền lương, tiền thưởng trong khu vực công và doanh nghiệp nhà nước tiếp tục được hoàn thiện theo hướng minh bạch, hiệu quả. Đối với cán bộ cấp xã và người hoạt động không chuyên trách, các chính sách liên quan cũng được đổi mới nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở. Mục tiêu cuối cùng của cải cách tiền lương là bảo đảm tiền lương trở thành nguồn thu nhập chính, tạo động lực để người lao động nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả công việc.
Bốn là, cải cách chính sách đào tạo, bồi dưỡng. Nội dung này tập trung đổi mới toàn diện chương trình, nội dung và phương pháp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong bối cảnh mới. Việc cập nhật kiến thức, kỹ năng quản lý hiện đại được chú trọng, đồng thời xây dựng cơ chế phát hiện, thu hút và trọng dụng nhân tài. Công tác đào tạo, bồi dưỡng phải gắn với quy hoạch, sử dụng cán bộ và yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Bên cạnh đó, Nhà nước cần tăng cường đầu tư về tổ chức, nhân lực và nguồn lực tài chính cho các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng yêu cầu cải cách nền công vụ trong thời gian tới.
Hiện nay, trong quá trình đổi mới mô hình quản trị địa phương, chính quyền các cấp không chỉ thực hiện chức năng quản lý hành chính theo phương thức truyền thống mà đang từng bước chuyển sang mô hình quản trị toàn diện, kiến tạo phát triển. Theo đó, mục tiêu quản trị không chỉ dừng lại ở việc bảo đảm thực hiện đúng quy trình, thủ tục mà hướng tới tạo ra giá trị công, nâng cao chất lượng sống của người dân và thúc đẩy phát triển bền vững. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục cải cách chế độ công vụ theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp và thích ứng với môi trường quản trị mới.
2.2. Yêu cầu của quản trị toàn diện và kiến tạo phát triển đối với chế độ công vụ
Quản trị toàn diện, kiến tạo phát triển được xây dựng trên tư duy hệ thống, lấy người dân làm trung tâm, dựa trên dữ liệu, tăng cường sự tham gia của các chủ thể xã hội và đề cao trách nhiệm giải trình. Trong mô hình này, chính quyền không chỉ thực hiện chức năng quản lý mà còn đóng vai trò điều phối, kết nối nguồn lực và kiến tạo môi trường phát triển.
Những thay đổi trong quản trị nhà nước đặt ra yêu cầu mới đối với đội ngũ cán bộ, công chức. Nếu trước đây công chức chủ yếu thực hiện nhiệm vụ theo quy trình hành chính, bảo đảm tính hợp pháp và tuân thủ quy định thì hiện nay phải có năng lực nhận diện vấn đề phát triển, tư duy chiến lược, khả năng điều phối liên ngành và kỹ năng tương tác với người dân, doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, quản trị hiện đại đòi hỏi hoạt động công vụ phải dựa trên dữ liệu, bằng chứng và kết quả thực chất. Công chức không chỉ thực hiện nhiệm vụ theo kinh nghiệm mà cần biết sử dụng dữ liệu và các công nghệ để tham mưu xử lý công việc cũng như trong giải quyết công việc cho người dân. Đồng thời, trách nhiệm giải trình và đạo đức công vụ ngày càng được đề cao nhằm củng cố niềm tin của người dân đối với chính quyền.
Như vậy, cải cách chế độ công vụ hiện nay không đơn thuần là đổi mới quy định về tuyển dụng, sử dụng hay đánh giá công chức mà còn là quá trình chuyển đổi toàn diện tư duy, phương thức và văn hóa thực thi công vụ.
3. Thực trạng cải cách chế độ công vụ hiện nay
Những mặt đạt được: công tác cải cách chế độ công vụ ở nước ta đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Hệ thống pháp luật về cán bộ, công chức từng bước được hoàn thiện; việc tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức ngày càng công khai, minh bạch hơn; công tác đào tạo, bồi dưỡng được chú trọng; việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý nhân sự công vụ được tăng cường.
Đội ngũ cán bộ, công chức từng bước được chuẩn hóa về trình độ chuyên môn, lý luận chính trị và kỹ năng quản lý nhà nước. Tinh thần trách nhiệm, ý thức phục vụ Nhân dân của nhiều cán bộ, công chức có chuyển biến tích cực. Việc thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông và cung cấp dịch vụ công trực tuyến đã góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp. Theo Bộ Nội vụ, năm 2025 Chỉ số cải cách hành chính (PAR INDEX) của các tỉnh, thành phố đạt trung bình 89,96%, tăng 1,59% so với năm 2024; Chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS) đạt 83,09%[2]. Những kết quả này cho thấy chất lượng hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước và tinh thần phục vụ của đội ngũ cán bộ, công chức đang từng bước được nâng cao, góp phần đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn hiện nay.
Những vấn đề còn hạn chế: một số cán bộ, công chức còn nặng tư duy quản lý hành chính truyền thống, chưa thực sự chuyển sang tư duy phục vụ và kiến tạo phát triển. Năng lực dự báo và kỹ năng quản trị hiện đại của công chức còn hạn chế. Công tác đánh giá công chức ở nhiều nơi vẫn chưa đánh giá theo năng lực thực hiện nhiệm vụ và mức độ hài lòng của người dân.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng dữ liệu số trong quản lý và thực thi công vụ chưa đồng bộ; cơ chế khuyến khích đổi mới, sáng tạo còn chưa đủ mạnh; chế độ đãi ngộ chưa thực sự tương xứng với yêu cầu ngày càng cao của nền công vụ hiện đại.
4. Giải pháp cải cách chế độ công vụ trong bối cảnh quản trị toàn diện, kiến tạo phát triển
Thứ nhất, đổi mới tư duy công vụ theo hướng kiến tạo và phục vụ. Nên chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản trị phát triển. Mỗi cán bộ, công chức phải nhận thức rõ vai trò của mình không chỉ là người thực thi công vụ mà còn là người đồng hành, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp giải quyết các vấn đề phát triển. Cán bộ, công chức cần nâng cao tinh thần phục vụ người dân và doanh nghiệp trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Thứ hai, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức. Trong hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công chức cần quan tâm các nội dung mới như tư duy hệ thống, kỹ năng phân tích dữ liệu, quản trị dự án, quản trị rủi ro, kỹ năng điều phối liên ngành và năng lực chuyển đổi số. Chú trọng phát triển đội ngũ cán bộ có khả năng thích ứng nhanh với môi trường quản trị hiện đại và hội nhập quốc tế.
Thứ ba, đổi mới công tác đánh giá công chức dựa trên kết quả (KPI). Chuyển từ cách đánh giá dựa vào quá trình thực hiện nhiệm vụ sang đánh giá dựa trên kết quả đầu ra, hiệu quả phục vụ và mức độ hài lòng của người dân. Xây dựng hệ thống chỉ số đánh giá công chức gắn với trách nhiệm giải trình và giá trị công tạo ra cho xã hội.
Thứ tư, thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động công vụ. Tăng cường sử dụng dữ liệu trong quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ công. Khuyến khích cán bộ, công chức ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số trong tham mưu, xử lý công việc và tương tác với người dân nhằm nâng cao hiệu quả thực thi công vụ. Song song đó, cần thực hiện các biện pháp bảo mật dữ liệu.
Thứ năm, hoàn thiện cơ chế tạo động lực và văn hóa công vụ. Tiếp tục hoàn thiện chính sách tiền lương, chế độ đãi ngộ và cơ chế khuyến khích đổi mới sáng tạo. Đồng thời xây dựng văn hóa công vụ chuyên nghiệp, liêm chính, trách nhiệm, minh bạch và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Những giải pháp này sẽ góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
5. Kết luận
Trong bối cảnh chuyển đổi từ quản lý hành chính sang quản trị toàn diện, cải cách chế độ công vụ không chỉ là yêu cầu của cải cách hành chính mà còn là điều kiện quyết định nâng cao năng lực quản trị quốc gia và quản trị địa phương. Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có tư duy kiến tạo, năng lực số, trách nhiệm giải trình và tinh thần phục vụ Nhân dân sẽ góp phần mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và xã hội góp phần nâng cao chất lượng quản trị địa phương và thúc đẩy phát triển bền vững đất nước trong giai đoạn mới.
Tài liệu tham khảo
- Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.
- Chính phủ (2021), Nghị quyết số 76/NQ-CP ngày 15/7/2021 về Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2021–2030.
- Phạm Hồng Thái, Bùi Ngọc Sơn (2014), Pháp luật về công vụ và đạo đức công vụ, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội.
- Võ Trực Chinh (2025) “Một số kinh nghiệm Đảng lãnh đạo chế độ công vụ, công chức và sự vận dụng trong giai đoạn hiện nay”, Tạp chí Quản lý Nhà nước. Truy cập tại: https://www.quanlynhanuoc.vn/2025/10/30/mot-so-kinh-nghiem-dang-lanh-dao-che-do-cong-vu-cong-chuc-va-su-van-dung-trong-giai-doan-hien-nay/ (ngày 28/5/2026 )